Јавни објекти во шест македонски града осветлени во зелено за Европскиот ден на донирањето органи

Јавни објекти и институции во повеќе македонски градови синоќа и прексиноќа беа осветлени во зелено, со што земјава се приклучи кон одбележувањето на Европскиот ден на донирањето органи, ткива и клетки. Акцијата, која се спроведува под мотото „Споделуваме живот“ („Sharing lives“), има за цел да ја промовира доброволната, етичка и неплатена донација и да им оддаде почит на донорите, нивните семејства и медицинските тимови што учествуваат во трансплантацискиот процес.

Европскиот ден на донирањето органи, ткива и клетки се одбележува од 8 до 10 октомври, а годинава домаќин на централното одбележување беше Кипар. Тамошната програма беше поврзана и со две значајни годишнини — 40 години од трансплантацијата на органи и 30 години од трансплантацијата на коскена срцевина. Кампањата ја организира Европскиот директорат за квалитет на лекови и здравствена заштита при Советот на Европа.

Зелената боја, симболот на овој ден, годинава не беше присутна само во европските метрополи. Во Македонија, како што соопштија надлежните, во зелено беа осветлени јавни објекти и институции во повеќе градови, меѓу кои Скопје, Прилеп, Струга, Велес, Тетово и Кавадарци. Општина Струмица, на пример, информираше дека зградата на општинското собрание ќе биде осветлена на 9 и 10 октомври.

Симболичната акција, сепак, отвора и суштинско прашање за состојбата со органодарителството во земјава — колку луѓе чекаат орган, колку трансплантации се реализираат и што е потребно за повеќе пациенти да добијат шанса за живот. Според евиденцијата за периодот од 2020 година до октомври 2026 година, во Северна Македонија 27 семејства дале согласност за донорство, а вкупно биле трансплантирани 140 органи и ткива.

Глобалната слика покажува дека трансплантациската медицина бележи раст, но и дека побарувачката расте уште побрзо. Во 2025 година, во 96 земји во светот биле извршени 183.896 трансплантации на органи, што претставува раст од околу четири отсто во споредба со претходната година. Најчесто се трансплантирал бубрег — 116.775 пати, односно речиси две третини од сите процедури. По бубрегот следуваат 45.566 трансплантации на црн дроб, 10.748 на срце, 8.472 на бели дробови и 2.155 на панкреас.

И покрај рекордниот број процедури, потребата и понатаму ја надминува достапноста на органи, што значи дека илјадници пациенти ширум светот продолжуваат да чекаат на листата. Токму затоа кампањата „Споделуваме живот“ инсистира на доброволноста, етичноста и неплатеноста на донацијата како основни принципи на трансплантациската практика.

Еден донор, како што потсетуваат организаторите на кампањата, може да спаси до осум животи, бидејќи може да дарува неколку органи — бубрези, срце, црн дроб, бели дробови и панкреас — како и ткива. Тоа е пораката што годинава ја носеа и зелените светла на објектите во македонските градови, потсетувајќи дека зад секоја согласност на едно семејство стојат повеќе животи што можат да бидат продолжени.

Одбележувањето на Европскиот ден на донирањето органи, ткива и клетки е и повод за институциите да ја разгледаат состојбата со националните регистри на донори, со чекачките листи и со капацитетите на трансплантациските центри, со цел повеќе пациенти во земјава да добијат навремена шанса за трансплантација.