Јапонија ги крена каматните стапки на највисоко ниво од 1995 година

Јапонската централна банка ја зголеми основната каматна стапка на 1,25 отсто од претходните 1 отсто, што е ниво невидено од 1995 година. Со оваа одлука, донесена во петокот, Банката на Јапонија (BOJ) продолжува да се оддалечува од децениите на исклучително ниски трошоци за задолжување, додека земјата се соочува со сè поголеми економски притисоци.

Ова е шестото зголемување на каматните стапки во последните две и пол години. Банката почна да ја крева стапката во 2024 година, кога таа изнесуваше минус 0,1 отсто, и оттогаш постојано ја зголемува со цел да достигне ниво слично на она во другите големи економии.

Одлуката на Токио доаѓа во момент кога големите централни банки ширум светот ги зголемуваат каматните стапки, бидејќи повисоките цени на енергијата предизвикани од војната во Иран придонесуваат за раст на инфлацијата. Американската Федерална резерва во средата ја зголеми основната каматна стапка за првпат по повеќе од три години, а Европската централна банка исто така ги зголеми трошоците за задолжување претходно овој месец.

Официјалните податоци објавени во петокот пред соопштението на BOJ покажаа дека инфлацијата минатиот месец благо се намали. Основната инфлација падна на 1,7 отсто во август од 1,8 отсто претходниот месец, но останува блиску до целното ниво на банката од 2 отсто. Иако јапонската инфлација не е висока според меѓународните стандарди, растот на цените е релативно нова појава во економијата. До неодамна земјата имаше многу ниска инфлација или дефлација — пад на цените — околу три децении.

Глобалните цени на нафтата и гасот годинава пораснаа откако војната во Иран предизвика големи нарушувања во испораките преку клучната поморска рута Хормутскиот теснец. Јапонија е особено ранлива на тие прекини во снабдувањето бидејќи е силно зависна од енергијата од Блискиот Исток. Валутата на земјата исто така беше под притисок во последните месеци. Во август, Токио и Вашингтон потврдија дека заеднички интервенирале за да го запрат падот на јенот откако тој падна на најниско ниво во последните 40 години. Координираната интервенција беше прва од 2011 година, кога двете земји заедно дејствуваа за да го ослабат јенот по разорниот земјотрес и цунами што го погодија источниот дел на Јапонија. Јапонското Министерство за финансии и американскиот министер за финансии Скот Бесент тогаш изјавија дека нема да се двоумат да спроведат повеќе заеднички интервенции во иднина. Бесент исто така го зголеми притисокот врз BOJ да ги крене каматните стапки за да го поддржи јенот, повикувајќи го нејзиниот гувернер Казуо Уеда да „го направи вистинското нешто“.