Израел на избори: војната, безбедноста и коалициската сметка го обликуваат гласањето

Израелските гласачи во вторник излегуваат на парламентарни избори, први по нападите на Хамас на 7 октомври 2023 година и први откако САД и Израел почнаа заедничка војна против Иран во февруари. Според неодамнешните анкети, ниту блокот на премиерот Бенјамин Нетанјаху, ниту главниот опозициски блок не достигнуваат 61 пратеничко место потребно за мнозинство во Кнесетот, поради што помалите и арапските партии би можеле да бидат одлучувачки.

Израелскиот изборен систем функционира преку гласање за партии, а не за премиер. Местата во Кнесетот, вкупно 120, се распределуваат по пропорционален принцип, при што партиите мора да освојат најмалку 3,25 отсто од националниот глас за да влезат во парламентот. Бидејќи апсолутни мнозинства се ретки, партиите вообичаено формираат коалиции, а претседателот го задолжува пратеникот кој најверојатно може да состави мнозинство од 61 место да формира влада. Доколку повеќекратните обиди пропаднат, може да се распишат нови избори.

Нетанјаху, кој го води десничарскиот Ликуд, се врати на власт кон крајот на 2022 година со коалиција која вклучува крајнодесничарски и ултраортодоксни партии. Алијансата оттогаш е под притисок поради споровите околу прекинот на огнот во Газа и регрутацијата на ултраортодоксни мажи. Главниот опозициски блок го предводи центристичкиот поранешен воен началник Гади Ајзенкот. Арапските партии исто така се на гласачкото ливче, но повеќето од главните еврејски партии исклучија сојузи со нив, иако повеќе од 20 отсто од израелското население е арапско.

Според Ласло Чичман, експерт за Блискиот Исток на Универзитетот Корвинус во Будимпешта, гласањето е практично референдум за Нетанјаху. Тој за CNBC изјави дека израелското општество е „трансформирано“ од нападите и дека таканаречената „војна на седум фронтови“ несомнено го исцрпила општеството. Меѓу темите што го обликуваат гласањето се безбедноста, војните во Газа и Иран, задолжителната воена служба и економската цена на продолжениот конфликт. Чичман нагласува дека Израел моментално троши околу 8 отсто од бруто домашниот производ за воени расходи и дека речиси секое семејство има војник или резервист кој месеци отсуствувал од работа.

Даниел Шац, политиколог и поранешен гостувачки научник на Харвард, Стенфорд и Џорџтаун, за CNBC изјави дека за Израел влогот е враќање на довербата во владата и одлука како воената моќ се претвора во трајна безбедност, додека за соседите и меѓународните партнери прашањето е дали следната влада може да ги претвори борбените достигнувања во изводливи политички аранжмани. Според него, поддржувачите на Нетанјаху го гледаат како искусен лидер пред огромни закани, а критичарите зборуваат за пропусти во подготвеноста, одговорноста и стратешката насока.