Историјата покажува излез, но пазарот е ранлив: што да прават инвеститорите пред можен крах

По речиси 70 години историја на берзанските пазари, инвеститорите повторно се соочуваат со старото прашање: што да прават кога пазарот ќе падне? Според анализата на Yahoo Finance, историјата покажува дека берзанскиот пазар има тенденција да расте на долг рок, но во моментов е тешко да се игнорира сè погласното предупредување за ризиците.

Притисокот доаѓа од повеќе страни. Цените на нафтата растат поради геополитичкиот конфликт на Блискиот Исток, што поттикна скок на инфлацијата и го натера американскиот Федерален систем да ги зголеми каматните стапки минатата недела. Истовремено, лабораториите за вештачка интелигенција, како Anthropic, OpenAI и xAI, сакаат да го забават темпото на развој за да ги минимизираат потенцијалните ризици за човештвото. Тоа би можело да предизвика повлекување на акциите од полупроводничката индустрија, кои изминатите години го држеа поширокиот пазар.

Сето ова се случува во момент кога референтниот индекс S&P 500 се тргува по својата втора највисока вредност во историјата, веднаш зад врвот на интернет-балонот од 2000 година. Тоа го прави пазарот исклучително ранлив на крах, но неколку децении историја покажуваат дека постои начин инвеститорите да извлечат корист.

Според изворот, САД и Иран се заклучени во геополитички конфликт од крајот на февруари. Иран практично го затвори Ормускиот теснец, низ кој вообичаено дневно транзитира 25% од светската поморска нафта, што предизвика хаос на глобалните енергетски пазари. Западнотексашкиот суров нафтен тип се тргуваше и до 105 долари за барел овој месец, значително над отворачката цена од 57 долари во 2026 година. Просечната цена на дизелот надмина 6 долари за галон низ американските сојузни држави, а поскапеа и другите рафинирани горива за авиони и бродови.

Инфлацијата расте, при што индексот на потрошувачки цени порасна со годишна стапка од 3,4% во август, многу повисоко од целта на Федералните резерви од 2%. Како резултат, Fed ги зголеми каматните стапки за 25 базични поени на состанокот во септември и навести дека може да следи уште едно зголемување. Претходниот циклус на покачување на стапките, од март 2022 до август 2023 година, предизвика пад од над 20% на S&P 500, што означи технички „мечкин“ пазар.

Ако каматните стапки продолжат да растат во 2027 година, можноста за „мечкин“ пазар на S&P 500 станува многу реална, особено поради високата вредност на индексот. Неговиот Shiller CAPE однос во моментов изнесува 40,9, што не е далеку од историскиот максимум од 44,2, поставен на врвот на интернет-балонот во 2000 година. Но важно е да се запамети дека нестабилноста е нормален дел од инвестициското патување — тоа е цената за можноста да се заработи значителен долгорочен принос. Според Capital Group, S&P 500 обично доживува пад од 20% или повеќе на секои шест години, а веќе четири години поминаа од почетокот на последниот „мечкин“ пазар во 2022 година.

Што да прават инвеститорите? S&P 500 остварил сложена годишна стапка на принос од 10,7% откако е основан во 1957 година, дури и по сите распродажби, корекции и „мечкини“ пазари во изминатите 69 години. Затоа, дури и ако инвеститор купи индексен фонд на S&P 500 на апсолутниот врв на сегашниот „биковски“ пазар, историјата покажува дека на крајот ќе излезе во предност. Едноставно, треба да остане на курсот. Во минатото, продавањето акции би било најлош можен потег — всушност, купувањето за време на распродажбата се покажало како најдобар избор.