Инвестициски сметки на хоризонтот: што би значеле за заштедите на македонските граѓани
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Македонските граѓани традиционално чуваат значителен дел од своите заштеди во банките, но прашањето што сè почесто се поставува во финансиските кругови е дали дел од тие пари можат полесно да се насочат кон акции, обврзници и инвестициски фондови, со поедноставено оданочување и даночни поволности. Суштината на тој концепт се нарекува индивидуални инвестициски сметки — инструмент што сè почесто се користи во Европа за да се поврзат личните заштеди со финансирањето на компаниите и со економскиот раст. Темата доби актуелност и во Македонија по 25-тата Годишна берзанска конференција во Охрид, каде што Македонската берза во својата програма вклучи посебна дискусија за индивидуалните инвестициски сметки и нивното влијание врз пазарот на капитал. На таа дискусија учество зеде Марко Бомбач, главен извршен директор на Љубљанската берза. Неговото присуство ја нагласува насоката на разговорот: како функционираат овие сметки и зошто некои европски држави преку нив активно ги поттикнуваат граѓаните да инвестираат, додека во Македонија сè уште нема посебен систем за тоа. Според изнесеното на конференцијата, инвестициската сметка е посебна сметка за физички лица преку која граѓаните можат да вложуваат пари во финансиски инструменти, како акции, обврзници и удели во инвестициски фондови, под однапред утврдени правила за оданочување и управување со средствата. Клучната разлика во однос на обичната брокерска сметка е што инвестициската сметка може да нуди посебен даночен режим, одложено плаќање данок, даночни ослободувања или поедноставена даночна пријава. Конкретните поволности зависат од законодавството на секоја држава, што значи дека моделот не е универзален, туку се прилагодува на националните даночни системи. Токму таа флексибилност е причината зошто Европската комисија во септември 2025 година препорача земјите членки да воведуваат или да ги унапредуваат ваквите сметки, со цел инвестирањето да биде подостапно, поедноставно и поевтино за населението. Моделот функционира во неко