Интерпол-Скопје достави барање до Бугарија за апсење и екстрадиција на Ива Михаилова

Бугарското Министерство за внатрешни работи потврди дека добило известување од Интерпол-Скопје со барање за меѓународна потрага, апсење и екстрадиција на Ива Михаилова, лице со двојно државјанство – на Бугарија и на Република Северна Македонија. Според соопштението на бугарското МВР, документот пристигнал на 13 октомври во 19,38 часот во Дирекцијата за меѓународна оперативна соработка, што значи дека потерницата официјално е регистрирана во бугарскиот систем за меѓународна полициска соработка.

Во известувањето што пристигнало од македонската канцеларија на Интерпол се наведува дека против Михаилова се води постапка за сообраќаен прекршок, дело казниво според член 300 од Кривичниот законик на Република Северна Македонија. Налогот за апсење, како што се прецизира во документот, бил издаден од судот во Кочани на истиот датум кога е доставено и барањето до Бугарија – 13 октомври 2026 година. Тоа значи дека постапката пред македонските органи формално е отворена и дека судот во Кочани ја утврдил основата за издавање на налогот.

Од бугарското Министерство за внатрешни работи, сепак, појаснуваат дека засега не е издадена „црвена потерница“ за Михаилова. Според нивните објаснувања, бугарските власти до овој момент не презеле конкретни чекори за лоцирање на лицето на бугарска територија. Тоа значи дека потерницата е евидентирана и процесирана во соодветната дирекција, но дека оперативните активности за пронаоѓање на лицето сè уште не се активирани од страна на бугарската полиција.

Клучен правен контекст во случајот е одредбата од Уставот на Република Бугарија, член 25, став 4, која предвидува дека државјанин на Република Бугарија не може да биде екстрадиран на друга држава или на меѓународен суд за целите на кривично гонење, освен ако тоа не е предвидено во меѓународен договор што е ратификуван, прогласен и стапен во сила во Република Бугарија. Оваа уставна одредба е од суштинско значење за понатамошниот тек на постапката, бидејќи Михаилова поседува и бугарско државјанство, што според бугарското законодавство претставува заштита од екстрадиција во отсуство на посебен меѓународен договор.

Барањето од Интерпол-Скопје е доставено во моментот кога македонските судски органи веќе издале налог за апсење поврзан со сообраќаен прекршок. Според член 300 од Кривичниот законик на Република Северна Македонија, станува збор за кривично дело поврзано со безбедноста во сообраќајот, а судот во Кочани го утврдил постоењето на условите за издавање на налогот. Деталите за конкретните околности на прекршокот, како и за точната локација и време на настанот, не се наведени во известувањето што го добило бугарското МВР.

Од бугарското Министерство за внатрешни работи нагласуваат дека постапуваат согласно меѓународните процедури и дека известувањето е примено и регистрирано во предвидениот рок. Сепак, тие остануваат воздржани во однос на конкретни оперативни мерки, што укажува дека правната рамка, пред сè уставните ограничувања за екстрадиција на бугарски државјани, ќе биде одлучувачки фактор за тоа како ќе се развива случајот во натамошните фази.

Случајот отвора и пошироко прашање за меѓународната правна соработка меѓу Скопје и Софија во ситуации кога лицето има двојно државјанство. Додека македонските органи инсистираат на спроведување на судскиот налог преку Интерпол, бугарската страна е должна да ги почитува своите уставни одредби, кои ја ограничуваат можноста за екстрадиција на сопствени државјани. Оваа правна дилема е вообичаена во билатералните односи и вообичаено се решава преку дипломатски канали или преку меѓународни договори што ги регулираат ваквите ситуации.

Засега останува нејасно дали и кога бугарските власти ќе преземат оперативни активности за лоцирање на Михаилова на своја територија, како и дали меѓу двете земји постои ратификуван договор што би овозможил екстрадиција во конкретниов случај. Бугарското МВР не соопшти дополнителни детали за понатамошните чекори, а македонската страна засега не се огласи со дополнителни информации по доставувањето на барањето преку Интерпол-Скопје.