Инспекциите на скопските пазари открија нелегална продажба и храна без потекло

Повеќе од пет тони овошје и зеленчук биле запленети и уништени при инспекциски контроли на скопските пазари, соопшти Агенцијата за храна и ветеринарство (АХВ). Според Агенцијата, станува збор за храна која нелегално се продавала надвор од организираните пазарни простори, во несоодветни хигиенски услови и без утврдено потекло. Контролите биле спроведени на скопскиот Зелен пазар и на пазарот во Ѓорче Петров.

Заплената на толкаво количество производи повторно го отвори прашањето дали граѓаните знаат од каде потекнува храната што ја купуваат и кој ја гарантира нејзината безбедност. Тоа прашање е особено важно во процесот на европската интеграција на земјата, бидејќи европските правила бараат следливост на храната од производителот до потрошувачот. Инспекциите на скопските пазари, како што покажаа резултатите, откриваат нелегална продажба, несоодветни хигиенски услови и производи со неутврдено потекло.

Во Европската Унија ова прашање не е оставено само на довербата меѓу продавачот и купувачот. За него постои прецизна законска рамка која ги опфаќа производството, транспортот, складирањето, дистрибуцијата и продажбата. Основата на европскиот систем за безбедност на храната е Регулативата (ЕЗ) 178/2002, која го воведува принципот на следливост низ целиот синџир на снабдување. Според членот 18 од таа регулатива, операторите со храна мора да можат да утврдат од кого ги набавиле производите и на кои други деловни оператори им ги испорачале, а овие информации мора да им бидат достапни на надлежните органи.

Токму таа следливост, според наодите од контролите, изостанала кај запленетата стока на скопските пазари. Производите биле продавани надвор од организираните пазарни простори, што значи дека не поминале низ вообичаениот систем на евиденција и контрола. Хигиенските услови, пак, не одговарале на барањата за безбедно ракување со свежа храна, а потеклото на овошјето и зеленчукот не можело да се утврди.

Случајот со повеќе од пет тони запленети и уништени производи го илустрира јазот меѓу формалните европски стандарди и секојдневната практика на пазарите. Додека регулативата предвидува јасна одговорност на секој учесник во синџирот на снабдување, инспекциските контроли покажуваат дека дел од храната до потрошувачите стигнува без никаква документација за нејзиното потекло и без гаранција за безбедноста.

Агенцијата за храна и ветеринарство соопшти дека запленетата храна е уништена, а контролите на пазарите продолжуваат. Од наодите произлегува дека проблемот не е само во поединечни продавачи, туку и во начинот на кој функционираат пазарните простори, каде што дел од трговијата со свежи производи се одвива надвор од секој систем на евиденција. За потрошувачите тоа значи дека при купувањето на отворените пазари не можат со сигурност да знаат од каде доаѓа храната и кој ја гарантира нејзината безбедност.

Во контекст на европските интеграции, воспоставувањето на целосна следливост на храната е услов кој не трпи исклучоци. Секој оператор со храна, од производителот до продавачот на тезга, мора да може да покаже од кого ги набавил производите и каде завршиле тие. Додека тоа не стане редовна практика на сите пазари, ваквите инспекциски заплени ќе останат показател за тоа колку е уште долг патот до целосно усогласување со европските стандарди за безбедност на храната.