Инфлацијата во светот во 2027 година — што покажуваат прогнозите за цените и каматните стапки

Светската инфлација во 2027 година останува една од најважните теми за економистите и за граѓаните, бидејќи од неа зависи колку ќе чинат храната, енергијата, киријата и кредитите. По неколку години на силни ценовни шокови, вниманието сега е насочено кон прашањето дали растот на цените ќе се смири трајно или ќе остане на повисоко ниво отколку што беше вообичаено пред пандемијата. Одговорот на тоа прашање не е едноставен, зашто инфлацијата во различни делови на светот се движи различно, а централните банки водат различна политика.

Во Соединетите Американски Држави, Европската унија и во другите развиени економии, централните банки со години одржуваа високи каматни стапки со цел да го забават растот на цените. Ефектот од таа политика веќе се гледа во податоците за инфлацијата, која е значително пониска отколку во периодот кога беше на највисоко ниво. Сепак, прашањето што останува отворено е дали намалувањето на каматните стапки ќе продолжи во 2027 година и со какво темпо, бидејќи секое прерано олабавување на монетарната политика може повторно да ги разгори цените.

Во 2027 година, според тековните проекции на меѓународните институции, глобалната инфлација треба да продолжи да се намалува, но со поинаква динамика во различни региони. Во развиените економии се очекува растот на цените да се приближи кон целите на централните банки, додека во делови од светот во развој притисоците врз цените остануваат посилни поради послабите валути, повисоките трошоци за увоз на храна и енергија и ограничените фискални капацитети.

Еден од клучните фактори за инфлацијата во 2027 година ќе биде пазарот на трудот. Во многу земји, невработеноста е ниска, а компаниите тешко наоѓаат работници, што ги турка платите нагоре. Ако растот на платите продолжи да биде побрз од растот на продуктивноста, трошоците за работна сила ќе продолжат да вршат притисок врз цените на услугите, кои се покажаа како најтврдоглава компонента на инфлацијата. Токму затоа централните банки внимателно ги следат податоците за платите и за цените во услужниот сектор.

Друг важен фактор се цените на енергијата и на суровините. Геополитичките тензии, конфликтите и одлуките на големите производители на нафта можат брзо да ги променат цените на енергијата и да ја нарушат стабилноста на инфлацијата. Во 2027 година, пазарите ќе бидат особено чувствителни на секој поголем шок во снабдувањето, бидејќи постојните резерви и капацитети се ограничени, а побарувачката во некои региони расте.

Трговската политика исто така ќе има влијание. Воведувањето царини, ограничувањата на извозот и промените во глобалните синџири на снабдување можат да ги зголемат трошоците за компаниите и, следствено, цените за потрошувачите. Ако во 2027 година дојде до поширока трговска конфронтација меѓу големите економии, тоа би можело да ја задржи инфлацијата на повисоко ниво отколку што се очекува.

За граѓаните, последиците се непосредни. Ако инфлацијата продолжи да се намалува, куповната моќ на платите полека ќе се враќа, а каматните стапки на кредитите и на хипотеките би можеле да бидат пониски. Но ако растот на цените остане повисок од целта, домаќинствата ќе продолжат да чувствуваат притисок врз буџетите, особено оние со пониски приходи, кај кои храната и енергијата заземаат поголем дел од трошењето.

За македонската економија, движењата на светската инфлација се важни поради високата зависност од увоз. Цените на храната, на енергијата и на суровините на светските пазари директно влијаат врз домашната инфлација, а од каматните стапки во еврозоната зависи и цената на кредитите. Затоа, стабилноста на цените во 2027 година во голема мера ќе зависи од тоа како ќе се однесуваат глобалните пазари и од одлуките на Европската централна банка.

Генерално, 2027 година се очекува да биде година на постепено смирување на инфлацијата, но не и на целосно враќање на старите ниски нивоа. Економските аналитичари предупредуваат дека патот кон стабилни цени нема да биде праволиниски, туку исполнет со ризици од нови шокови, како во енергетиката, така и во трговијата и во финансиските пазари. Затоа вниманието на централните банки и на владите останува насочено кон одржување на рамнотежата меѓу борбата против инфлацијата и потребата од економски раст.