Инфлацијата во Македонија се искачи на 3,3 отсто: храната, облеката и сметките повторно поскапеа

Животот во Македонија повторно поскапува. Инфлацијата достигна 3,3 отсто, а најголем удар врз домашните буџети имаат повисоките цени на храната, облеката и сметките, според податоците објавени во извештајот за движењето на цените. Поскапувањето не е ограничено на една категорија — тоа се провлекува низ секојдневната потрошувачка, од полиците во маркетите до гардеробата и месечните сметки што пристигнуваат во домаќинствата.

Храната останува најосетливата ставка за граѓаните, бидејќи таа учествува со најголем дел во потрошувачката кошница на просечното домаќинство. Облеката, која не е основна потреба од прв ред, но е неизбежна во секојдневниот живот, исто така бележи раст на цените. Сметките — оние што ги плаќаме секој месец за основните услуги во домот — дополнително го оптоваруваат буџетот, така што инфлацијата од 3,3 отсто не останува само статистичка бројка, туку се чувствува при секое пазарење и при секое плаќање.

Ваквото движење на цените доаѓа во период кога граѓаните веќе подолго време се соочуваат со нестабилност на трошоците за живот. Секој процент на раст на инфлацијата значи помалку пари во џебот на крајот од месецот, а кога поскапуваат и храната и облеката и сметките истовремено, притисокот врз семејните финансии се зголемува од повеќе страни. Економските аналитичари често потсетуваат дека токму основните трошоци се тие што најдиректно ја одредуваат реалната покупателна моќ на населението.

Од друга страна, инфлацијата од 3,3 отсто е показател што монетарните власти внимателно го следат, бидејќи тој влијае и врз каматните стапки и врз кредитните услови. За домаќинствата што имаат кредити, секое повисоко ниво на цените може да значи и поскапи отплати, доколку централната банка реагира со затегнување на монетарната политика. За оние што штедат, пак, инфлацијата ги намалува реалните заштеди, бидејќи парите на сметка губат од вредноста додека цените растат.

Во контекст на пошироките економски движења, поскапувањето на храната, облеката и сметките ја одразува и состојбата на синџирите на снабдување, трошоците за енергија и цената на суровините на светските пазари. Македонија, како мала и отворена економија, е изложена на овие надворешни влијанија, а нивниот ефект најпрво се пренесува токму преку цените на производите што ги купуваме секој ден. Затоа и растот од 3,3 отсто не треба да се гледа изолирано — тој е дел од пошироката слика на движењето на цените во регионот и во Европа.

За граѓаните, практичното прашање е како да се справат со повисоките трошоци. Домаќинствата сè почесто преминуваат на поевтини алтернативи, го намалуваат бројот на купувања и одложуваат непотребни издатоци. Но, кога поскапуваат храната и сметките — ставки што не можат да се одложат — просторот за штедење е ограничен. Токму затоа инфлацијата од 3,3 отсто е тема што ги засега сите, без разлика на приходите.

Останува да се види дали овој раст на цените ќе се задржи или ќе се смири во наредните месеци. Економските власти и аналитичарите ќе ги следат движењата на пазарот, а граѓаните — сопствените сметки. Она што е сигурно е дека животот повторно поскапува, а храната, облеката и сметките се меѓу главните причинители за тоа.