Инфлацијата во еврозоната достигна 3,8 отсто во септември – највисоко ниво во последните три години

Инфлацијата во еврозоната во септември скокна на 3,8 отсто на годишно ниво, достигнувајќи го највисокото ниво во последните три години и надминувајќи ги очекувањата на економистите од 3,6 отсто. Според првата проценка на Евростат, цените во септември се зголемиле за 0,6 отсто во однос на август, што претставува дополнителен притисок врз потрошувачите и врз монетарната политика на Европската централна банка.

Растот на инфлацијата речиси целосно беше поттикнат од енергетските цени, кои пораснале за 18,8 отсто во однос на истиот месец лани, наспроти растот од 14,3 отсто во август. Само во септември, цените на енергијата се зголемиле за 3,9 отсто. Бидејќи енергијата има удел од околу 9 отсто во потрошувачката кошничка за инфлацијата во еврозоната, годишниот раст од 18,8 отсто придонел со околу 1,7 процентни поени кон вкупната инфлација од 3,8 отсто.

Стапката од 3,8 отсто е највисока од септември 2023 година, кога инфлацијата изнесувала 4,3 отсто. Таа е и речиси двојно над целното ниво од 2 отсто на Европската централна банка. Овој податок доаѓа во момент кога пазарите внимателно ги следат сигналите од Франкфурт за идното движење на каматните стапки, имајќи предвид дека инфлацијата значително го надминува поставениот среднорочен目标.

Базичната инфлација, која ги исклучува енергијата, храната, алкохолот и тутунот, пораснала на 2,5 отсто, од 2,4 отсто во август, во согласност со очекувањата. Овој показател е важен за креаторите на монетарната политика бидејќи ги отфрла најнестабилните компоненти и дава појасна слика за основните ценовни притисоци во економијата.

Инфлацијата кај услугите се зголемила на 3,2 отсто, од 3,0 отсто во август. Услугите имаат најголем удел во кошничката, околу 47 отсто, и ги опфаќаат кириите, рестораните, патувањата и осигурувањето. Овој сегмент е особено важен бидејќи покажува колку брзо се пренесуваат зголемените трошоци од енергетиката кон пошироката економија и кон крајните потрошувачи.

Цените на храната, алкохолот и тутунот пораснале за 1,4 отсто, од 1,1 отсто во август. Кај непреработената храна, како свежото овошје, зеленчукот и месото, инфлацијата скокнала на 4,0 отсто од 2,7 отсто, што дополнително ги оптоварува домаќинствата со пониски приходи, кај кои храната зазема поголем дел од буџетот.

Податоците за инфлацијата во еврозоната доаѓаат во период кога европската економија се соочува со забавено темпо на раст, а истовремено со ценовни притисоци кои не попуштаат. Европската централна банка се наоѓа во деликатна позиција бидејќи мора да го балансира враќањето на инфлацијата кон целното ниво од 2 отсто со потребата да не се задуши економската активност преку преагресивно затегнување на монетарната политика.

Енергетските цени остануваат главен фактор на нестабилноста, а нивното движење во наредните месеци ќе зависи од геополитичките случувања и од понудата на глобалните пазари. Доколку енергетските трошоци продолжат да растат со ова темпо, притисокот врз вкупната инфлација ќе остане висок и во последниот квартал од годината, што би можело да ги одложи очекуваните намалувања на каматните стапки.

За потрошувачите во еврозоната, ваквиот развој на настаните значи продолжување на периодот на високи трошоци за основните потреби, особено за греење, струја и гориво, но и за услугите и храната. Економистите ќе ги следат следните месечни податоци за да утврдат дали септемврискиот скок е привремена реакција на енергетскиот шок или почеток на поизразен инфлациски тренд.