Хрватска отвора посебен режим за македонските возачи, но правилото 90/180 останува

Македонските професионални возачи наскоро ќе добијат олеснување за престојот во Хрватска, откако таа земја од 23 септември треба да започне со прием на барања за посебен долгорочен режим наменет за возачи од Македонија и од другите земји од Западен Балкан. Информацијата ја соопшти Биљана Муратовска од „Макам-транс“, а според неа мерката треба да им овозможи на професионалните возачи полесно да го регулираат престојот во Хрватска.

За македонските транспортери тоа претставува важно олеснување, но не значи и крај на проблемот со правилото 90/180. Македонските државјани и сега можат без краткорочна виза да влегуваат во Хрватска, но бидејќи таа е дел од Шенген, го применува правилото според кое државјаните на трети земји можат да престојуваат најмногу 90 дена во период од 180 дена.

За професионалните возачи ова ограничување има многу поголемо значење отколку за обичните патници, бидејќи нивната работа подразбира постојано движење низ повеќе европски држави. Кога возачот ќе го достигне дозволениот број денови, транспортната компанија мора да го повлече од меѓународните линии или да обезбеди замена. Тоа значи дополнителни трошоци, потешка организација и помала конкурентност.

Проблемот дополнително дојде до израз со целосното воведување на европскиот Entry/Exit System – EES, преку кој влезовите и излезите на државјаните од трети земји се евидентираат електронски. Со тоа престојот се следи многу попрецизно, а можноста различно да се толкуваат деновите поминати во Шенген практично исчезнува. Оттука произлегува и потребата од системско решение, бидејќи досегашната практика на благо толкување на деновите повеќе не е изводлива.

Бидејќи засега нема заедничко европско решение, Македонија се насочува кон билатерални договори. Министерот за транспорт Александар Николоски изјави дека покрај Хрватска, се работи и со Австрија, Германија, Унгарија и Словенија, додека како земји со кои веќе се договорени механизми ги посочи Хрватска, Романија и Швајцарија.

Сепак, меѓународниот транспорт ретко завршува во една земја. Камион кој од Македонија оди кон Германија може да помине низ Хрватска, Словенија и Австрија. Решение само за една држава затоа значително помага, но не го отстранува целосно ограничувањето, бидејќи возачот и понатаму мора да го планира патот така што ќе го почитува вкупниот дозволен престој во целиот Шенген простор.

Токму затоа хрватскиот режим се гледа како прв конкретен чекор, а не како конечно решение. За транспортните компании тоа значи дека ќе можат полесно да го регулираат престојот на своите возачи во Хрватска, која е една од најфреквентните транзитни земји на нивните релации, но организацијата на линиите кон Западна Европа и понатаму ќе зависи од тоа колку брзо ќе бидат склучени слични договори со останатите земји-членки на Шенген.

Во исто време, Европа се соочува со голем недостиг од професионални возачи, што дополнително ја зголемува важноста на ваквите мерки. Транспортниот сектор е меѓу најпогодените од административните ограничувања, бидејќи секој изгубен ден за возачот значи и изгубен капацитет за компанијата. Затоа транспортерите со внимание го следат секој национален договор што може да го намали товарот, но истовремено инсистираат на пошироко, европско решение што ќе важи за целиот Шенген простор.

Дотогаш, клучниот датум за македонските возачи е 23 септември, кога Хрватска треба да почне да прима барања за посебниот долгорочен режим. Колку побрзо возачите и компаниите ќе ги искористат новите можности, толку помали ќе бидат последиците од правилото 90/180 на најважните транзитни коридори кон Западна Европа.