Храната и пијалаците во Европа поскапеа за 34 отсто за пет години — Турција со раст од 752 проценти е апсолутен рекордер

Цените на храната и безалкохолните пијалаци во Европа во просек се зголемиле за 34 отсто во периодот од август 2021 до август 2026 година, покажуваат податоците на европската статистичка служба Евростат, кои ги анализираше Еуроњуз Бизнис. Анализата опфаќа 35 европски земји и дава јасна слика за тоа колку силно инфлацијата ги погодила основните животни намирници во последните пет години.

Највисок раст на цените во рамките на Европската Унија е забележан во Унгарија, каде што храната и безалкохолните пијалаци се поскапени за 57 отсто. По Унгарија следуваат Бугарија со раст од 54 отсто и Романија со 53 отсто. На спротивниот крај од листата во Унијата е Кипар, каде што е евидентиран најнизок раст од 21 отсто.

Кога во споредбата се вклучат сите 35 европски земји, најмал раст е забележан во Швајцарија, каде што цените на храната и безалкохолните пијалаци се зголемени за само пет отсто за пет години.

Земјите од регионот, според истите податоци, забележале значително повисоки стапки. Во Црна Гора и Србија растот изнесува 48 отсто, додека во Македонија е 46 отсто. Во Хрватска цените се зголемени за 43 отсто, во Словенија за 35 отсто, што е малку над просекот на Европската Унија, а во Албанија растот е 31 отсто. Австрија забележала зголемување од 32 отсто, додека во Италија растот е 30 отсто.

Сепак, сите овие бројки бледнеат пред случајот на Турција. Во оваа земја цените на храната и безалкохолните пијалаци се зголемени за дури 752 проценти во последните пет години, што е далеку највисок раст меѓу сите анализирани европски земји. Еуроњуз го поврзува овој екстремен раст со продолжената висока инфлација во Турција, на која дополнително придонесе и острото намалување на вредноста на турската лира.

Податоците покажуваат дека поскапувањето на храната и безалкохолните пијалаци е широко распространет феномен низ целиот континент, но со големи разлики од земја до земја. Додека Швајцарија успеа да го задржи растот на само пет отсто, земјите од Централна и Источна Европа, вклучително и земјите од Западен Балкан, бележат стапки што во неколку случаи го надминуваат и двојно просекот на Европската Унија.

Анализата на Евростат ги опфаќа токму оние производи што секојдневно се наоѓаат на трпезата на граѓаните, поради што растот на нивните цени има директно влијание врз животниот стандард и врз куповната моќ на домаќинствата. Петгодишниот период од август 2021 до август 2026 година опфаќа неколку бранови на инфлациски притисоци, вклучително и оние поврзани со глобалните нарушувања во синџирите на снабдување и со енергетската криза, чии ефекти најсилно се одразиле токму врз цените на храната.

Споредбата меѓу 35-те европски земји покажува и дека разликите меѓу поединечните пазари се огромни. Додека во некои земји растот останал во едноцифрени или ниски двоцифрени граници, во други тој достигнал нивоа што значително ја намалиле реалната вредност на приходите на граѓаните. Турција со своите 752 проценти е екстремен пример за тоа какви размери може да достигне инфлацијата кога е продолжена и кога е придружена со остра девалвација на националната валута.

За земјите од регионот, податоците значат дека граѓаните во Македонија, Србија, Црна Гора, Хрватска и Албанија во просек плаќаат значително повеќе за основните намирници отколку пред пет години, при што растот во сите овие земји е над или околу просекот на Европската Унија. Словенија, како членка на Унијата, бележи раст од 35 отсто, што е незначително над европскиот просек од 34 отсто.

Овие бројки ја потврдуваат сликата за Европа во која поскапувањето на храната не е изолиран случај, туку континентален тренд, чии последици најсилно ги чувствуваат потрошувачите со пониски и средни приходи, за кои храната и пијалаците заземаат најголем дел од месечниот буџет.