Грција и Бугарија градат АИ-инфраструктура од гигаватска класа, Македонија сè уште без одговор
FinPortal.mk · 21.9.2026 г.
Додека вештачката интелигенција од софтверска иновација се претвора во глобална индустриска инфраструктура, на Балканот почнува нов натпревар — не само за тоа кој ќе развива АИ-апликации, туку и кој ќе располага со електрична енергија, дата-центри, суперкомпјутери, оптички врски и квалификувани кадри потребни за нивно функционирање. Последните проекти во Грција и Бугарија покажуваат дека оваа трка веќе не е далечна тема резервирана за САД, Кина или најразвиените западноевропски економии — таа се одвива буквално во македонското соседство. Еден од највпечатливите примери доаѓа од грчка Западна Македонија. Грчката електроенергетска компанија PPC, односно ДЕИ, и Amazon Web Services потпишаа договор за развој на голем дата-центар во Агиос Димитриос, во поранешниот лигнитен регион кај Кожани. Според објавените планови, PPC треба да ги обезбеди земјиштето, зградите и енергетската инфраструктура, додека AWS ќе ја инсталира и ќе управува со ИТ-инфраструктурата. Првата фаза на проектот е предвидена со напојувачки капацитет од околу 300 мегавати, а во иднина постои можност комплексот да се проширува и до еден гигават, зависно од пазарните услови, побарувачката и дополнителните инвестиции. Токму размерот на проектот покажува колку вештачката интелигенција ја менува и традиционалната енергетска политика. Локација која со децении беше поврзувана со јаглен, рудници и термоцентрали сега треба да стане дел од новата економија на податоците, облакот и огромната пресметувачка моќ. Пошироката трансформација на регионот што ја спроведува PPC се проценува на околу 5,8 милијарди евра и опфаќа повеќе енергетски и технолошки проекти. Важно е да се направи разлика: оваа сума не се однесува исклучиво на дата-центарот на AWS, туку на поширока програма за економска и енергетска трансформација на поранешниот лигнитен регион. Дата-центрите на новата генерација не се обични простории исполнети со сервери. За развој и тренирање на големите модели на вештачка интелигенција потребни се огромен број с