Глувите лица со години без толкувачи во полиција, банки и институции

Глувите и наглувите граѓани во земјава и понатаму немаат соодветна комуникациска поддршка кога посетуваат полиција, банки и други институции, што претставува долгогодишен системски проблем. Ова го истакна Павле Стаматовски, член на здружението и поранешен претседател, на одбележувањето на Меѓународниот ден на знаковните јазици што се одржа во Собранието.

Според Стаматовски, неопходно е воспоставување кол-центар со толкувачи на знаковен јазик кој би работел 24 часа, бидејќи бројот на толкувачи е мал, а институциите недоволно се запознаени со потребите на глувите лица. Тој нагласи дека токму оваа недоволна поддршка ги остава глувите граѓани без можност самостојно и без бариери да ги остварат своите права во секојдневниот живот.

Дополнителен проблем, како што беше речено на настанот, имаат семејствата во кои сите членови се глуви, особено во делот на образованието, каде што децата имаат потреба од постојана асистенција. Во однос на медиумите, Стаматовски посочи дека глувите лица немаат можност да ги следат прес-конференциите и седниците на Владата, што дополнително ја продлабочува нивната информациска исклученост.

Претседателот на Собранието, Африм Гаши, порача дека знаковниот јазик не е само начин на комуникација, туку јазик на идентитетот, достоинството и еднаквоста. Тој истакна дека овој ден е потсетник за тоа колку е важно институциите да создадат услови во кои ниедно лице нема да се чувствува исклучено.

Според Гаши, денот има вистинско значење само ако отвори простор за размислување за она што недостига и за она што може да се направи повеќе за глувите и наглувите лица. Во своето обраќање тој нагласи дека во изминатите години се направени значајни чекори во признавањето и користењето на знаковниот јазик, развојот на услугите за толкување и подобрувањето на пристапот до образование.

Како пример го наведе воведувањето курсеви за изучување на знаковниот јазик за пратениците и собраниската служба од 2023 година, оценувајќи го како „мал чекор со голема порака“. Гаши посочи дека правата не треба да останат само во законите, туку да се претворат во реални можности во секојдневниот живот.

„Не е доволно да кажеме дека институциите се отворени. Треба да се осигуриме дека граѓаните можат да ги користат без бариери“, истакна тој, додавајќи дека е неопходна поструктурирана институционална и професионална соработка, особено во делот на развојот и стандардизацијата на знаковниот јазик.

Во име на Собранието, Гаши изрази подготвеност за континуирана соработка со Националниот сојуз на глувите и наглувите лица, оценувајќи дека заедничката работа меѓу институциите и граѓаните е клучна за вистински промени.

Одбележувањето на Меѓународниот ден на знаковните јазици во законодавниот дом повторно ја отвори темата за практичната примена на правата на глувите и наглувите лица. Иако институциите формално признаваат дека знаковниот јазик е дел од нивниот пристап кон еднаквоста, секојдневните ситуации во полиција, банките и другите служби покажуваат дека без постојана и достапна толкувачка поддршка, таа еднаквост останува тешко остварлива за оние на кои најмногу им е потребна.