Георгиева: Вештачката интелигенција е и надеж и опасност за светската економија

Вештачката интелигенција станува клучен двигател на релативната положба на земјите во светската економија, но истовремено создава притисок што го загрозува растот. Ова го изјави управната директорка на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева, на настан во Сингапур, пренесува CNBC.

Според Георгиева, три сили — напредокот на вештачката интелигенција, растечките трошоци за енергија и рекордниот јавен долг — ја предизвикуваат и онака „разочарувачката“ глобална економија. Таа посочи дека глобалната економија е истовремено повлечена во два спротивни правци: негативен шок на енергетската понуда поради војната во Заливот, која веќе осум месеци трае, и позитивен шок на побарувачката од инвестицискиот бум во вештачката интелигенција. Комбинираниот ефект, рече таа, е „многу нерамномерен низ светот“.

Од позитивна страна, глобалните инвестиции во вештачка интелигенција како удел во БДП ќе ги достигнат, а веројатно и ќе ги надминат, сумите вложени во изградбата на железници, електрични мрежи или телекомуникациски мрежи. Хардверот за вештачка интелигенција и поврзаните технолошки производи веќе сочинуваат повеќе од десетина од светската трговија со стоки. ММФ проценува дека вештачката интелигенција би можела да додаде до половина процентен поен на годишниот светски раст, доколку се спроведе правилно. „Одење од 3% на 3,5% во текот на една деценија — тоа е како да се додаде економија со големина на АСЕАН во светската економија“, изјави Георгиева.

Сепак, придобивките веројатно ќе бидат високо концентрирани. Бумот во голема мера ги заобиколува економиите помалку вклучени во глобалниот синџир на снабдување со вештачка интелигенција, „зголемувајќи го ризикот од продлабочување на економската нееднаквост низ светот“, рече таа. Бумот, исто така, ја потхранува загриженоста за инфлацијата што ги мачи креаторите на политиките од САД до Европа и Азија. „Градежниот бум на вештачката интелигенција е инфлационен“, рече Георгиева, како и енергетските и прехранбените шокови, царините и трошоците за одбрана. Цените на нафтата останаа над 100 долари за барел додека конфликтот на Блискиот Исток продолжува без знаци за дипломатско решение. Малопродажните цени на дизелот, исто така, достигнаа рекордни нивоа бидејќи капацитетот за рафинирање ги затегна енергетските резерви. Овој инфлационен притисок директно се пренесува на пазарите на обврзници, бидејќи приносите во САД, Германија и Јапонија се искачија на највисоките нивоа во последните децении.

Глобалниот јавен долг е близу до највисокото ниво од Втората светска војна и е на пат наскоро да го надмине 100% од БДП, при што напредните економии се „најголемите прекршители“, рече Георгиева. Седумнаесет години владите имаа „релативно лесно патување“ бидејќи каматните стапки останаа под стапките на раст. „Повисоките каматни стапки сега ставаат крај на тоа.“ Разликата меѓу каматите и растот сега е „многу помалку поволна“ и „ќе продолжи да расте“, што значи дека растот потребен за намалување на долговите без фискални напори сега е „надвор од дофат во блиска иднина“. Притисокот е веќе видлив во Европа, каде што распоните над германските обврзници се шират не само за Франција и Италија, туку и за Ирска, Португалија и други земји што го намалија долгот и дефицитите по кризата во еврозоната. По низата шокови што го надуа јавниот долг, а фискалните дефицити на повеќето земји останаа над предпандемиските просеци, „фискалниот простор вреска за надополнување“, рече Георгиева.

Таа, исто така, посочи на ризик за финансиската стабилност во самиот бум на вештачката интелигенција. Силните корпоративни приходи ги поттикнуваат цените на акциите и ефектите на богатството, рече таа, но „доколку приходите останат под очекувањата, задолженоста на хиперскалерите и големите и растечки глобални поседи на американски акции би можеле да претворат разочарувањето во далеку поголем шок“.