Георгиева предупредува: светската економија меѓу упорната инфлација и скапите пари

Светската економија продолжува да расте, но цената на тој раст станува сè повисока. Енергијата поскапува, задолжувањето останува скапо, а инфлацијата и натаму ги ограничува можностите за намалување на каматните стапки. Во такви услови, централните банки можеби ќе мора подолго да водат рестриктивна монетарна политика, предупреди директорката на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева, на Годишните средби на ММФ и Светската банка во Бангкок.

Нејзината оценка е дека глобалната економија досега успешно издржала повеќе последователни кризи, но просторот за справување со нови потреси се намалува. Високите цени на храната и енергијата, растечкиот јавен долг и неизвесноста предизвикана од војната на Блискиот Исток создаваат притисок врз економскиот раст и финансиската стабилност.

„Инфлацијата во многу земји останува упорно висока“, предупреди Георгиева на 14 октомври, нагласувајќи дека економската отпорност почнува да ги достигнува своите граници. Таа оцени дека во многу земји е оправдан претпазлив пристап кон монетарната политика, со подготвеност каматите да се задржат на повисоко ниво доколку инфлациските притисоци продолжат.

Најголемиот проблем е што растот на цените повеќе не доаѓа само од традиционалните извори. Покрај енергетските и прехранбените производи, нов притисок создаваат огромните инвестиции во вештачката интелигенција. Изградбата на центри за податоци и технолошка инфраструктура ја зголемува побарувачката за енергија, опрема и капитал, што може дополнително да ги поттикне цените.

Така, светската економија се движи меѓу две спротивни сили – енергетската криза го забавува растот, додека технолошкиот инвестициски бран го поттикнува. Но, придобивките не се рамномерно распределени. Земјите што произведуваат чипови и напредна технологија имаат поголеми можности за раст, додека економиите што зависат од увоз на енергија се соочуваат со повисоки трошоци.

Според најновите октомвриски прогнози на ММФ, светската економија годинава ќе порасне за 3,1 процент, а во 2027 година за 3,4 проценти. Истовремено, глобалната инфлација се очекува да достигне 4,7 проценти во 2026 година, главно поради поскапувањето на енергијата и храната, како и поради структурните притисоци што ги создаваат новите технолошки инвестиции.

Георгиева ја нагласи потребата од внимателно балансирање меѓу контролата на инфлацијата и поддршката на растот, бидејќи премногу строга монетарна политика може да го задуши економскиот импулс, додека премногу опуштена би можела повторно да ги разгори цените. Средбите во Бангкок, како што оцени таа, доаѓаат во момент кога довербата на пазарите е кревка, а фискалниот простор на многу земји е значително намален по годините на пандемиски и енергетски шокови.

Според неа, клучниот предизвик за креаторите на политиките е да обезбедат дека борбата против инфлацијата нема да ги загрози најранливите слоеви на населението, особено во економиите што веќе се соочуваат со висок јавен долг и ограничени буџетски резерви. Затоа ММФ, како што беше наведено, препорачува претпазливост и подготвеност за брза реакција доколку инфлациските притисоци се засилат.