Фрчкоски: Српскиот томос е псевдотомос, Цариград е единствениот овластен да издаде автокефалија

Професорот Љубомир Фрчкоски го оценува српскиот томос за автокефалност на Македонската православна црква како „псевдотомос“, тврдејќи дека тој не ја врши работата што треба да ја врши вистинскиот томос, бидејќи не е општ, вселенски и не важи по принципот урби-ет-орби. Според него, само Цариградската патријаршија е овластена да издаде томос со такво општо значење, а српскиот документ претставува само билатерално признавање, односно внатрешен акт на една помесна црква.

Во својата анализа, Фрчкоски го обвинува она што тој го нарекува „српска инсталација“ во Македонската црква за главниот дебакл во црковното прашање, поврзувајќи го тоа со „самото српско признавање“. Тој смета дека оваа инсталација панично барала помош кај Српската црква да преземе нешто итно во врска со македонското прашање, бидејќи, како што вели, Македонија ќе добиела автокефалност без Србија и заобиколувајќи ја.

Според изнесеното, Српската православна црква, согледувајќи дека „ѓаволот ја однел шегата и нивната ароганција“, направила нагол пресврт. На 24 мај 2022 година, српскиот патријарх Порфириј во Скопје дал изјава дека СПЦ ја признава за автокефална Македонската православна црква, а само малку подоцна, на 5 јуни во Белград, на архиепископот Стефан му врачил томос за автокефалност.

Фрчкоски го проблематизира и прашањето за имотите, наведувајќи дека Српската црква на Македонската православна црква ѝ ги отстапува движните и недвижните имоти, но само на привремено користење. Исто така, за името на Македонската православна црква, Србите, како што пренесува Фрчкоски, велат дека ја признаваат како МПЦ, но конечно ќе прифатат онака како што ќе се договорат со другите цркви, што според него повторно не е конечно решение, туку билатерално.

По ова, според анализата, настанува дополнителен црковен руско-српски удар. Имено, на иницијатива и предлог на цариградскиот патријарх Вартоломеј, а во духот на поддршка и прифаќање на Македонската православна црква, било сугерирано МПЦ да одржи заедничка литургија, односно сослужение со Православната црква на Украина во Влахерна. Синодот на МПЦ-ОА се согласил со идејата, но три дена пред одењето, Синодот во скратен состав се состанал повторно и под влијание на руско-српската инсталација донел нова одлука со која забранува сослужување со Украинската црква сè додека не се регулира нејзиниот статус во православието.

Со одбивањето директно на иницијативата на цариградскиот патријарх Вартоломеј, односите на МПЦ-ОА и Цариградската патријаршија влегуваат во заладување и повторна дистанца, оценува Фрчкоски. Според него, нема томос за општо признаена автокефалност, па Македонија повторно е во состојба на чекање, но сега не се знае што и од кого.

Анализата на Фрчкоски доаѓа во момент кога црковното прашање повторно е отворено, а односите меѓу помесните цркви остануваат нерешени. Тој заклучува дека наместо конечно и општо признание, Македонската православна црква останува зависна од понатамошни договори и од односот на другите цркви, што го остава прашањето за автокефалијата отворено и понатаму.