Францускиот јавен долг го притиска еврото: што значи тоа за македонската економија?

Француската должничка криза, растечките трошоци за задолжување и политичката неизвесност во една од најголемите економии на Европа повторно го отворија прашањето дали еврозоната влегува во период на подолготрајна финансиска нестабилност. Еврото ја започна новата недела со обид за стабилизација, но довербата на финансиските пазари останува кревка, што за Македонија, која не е членка на еврозоната, но има стабилен девизен курс на денарот во однос на еврото и силна трговска поврзаност со Европската Унија, не е далечна европска економска вест.

Според информациите на „Ројтерс“, на 5 октомври еврото падна на најниско ниво во последните 17 месеци, под 1,12 американски долари. Причината не беше само зајакнувањето на доларот, туку и стравувањето дека проблемите со францускиот јавен долг би можеле да се прелеат на поширокиот европски пазар на обврзници. На 12 октомври доларот остана близу до 18-месечниот максимум, додека еврото се стабилизираше, но без значително подобрување на расположението на инвеститорите.

Франција, една од водечките економии во еврозоната, се соочува со сериозен фискален предизвик. Според проценките на француското Министерство за финансии, јавниот долг во 2026 година би достигнал 119,3 отсто од бруто-домашниот производ, а во 2027 година би пораснал на 121,7 отсто. Истовремено, буџетскиот дефицит за 2026 година се проценува на 5,4 отсто од БДП, значително над европската референтна граница од 3 отсто. Вкупниот француски долг изнесува околу 3.500 милијарди евра.

Француската влада се соочува со тешка задача: мора да го намали дефицитот и да ја врати довербата на инвеститорите, но политичките поделби и отпорот кон кратењето на јавните расходи го отежнуваат постигнувањето договор за буџетските мерки. Последицата е видлива на финансиските пазари, каде инвеститорите бараат сè повисоки приноси за да го финансираат француското задолжување.

За Македонија ваквите случувања можат да влијаат врз цената на задолжувањето, инфлацијата, извозот, инвестициите и расположливите средства во државниот буџет. Бидејќи денарот е врзан за еврото преку стабилен девизен курс, секоја нестабилност на заедничката европска валута директно се пренесува врз домашните финансиски услови и врз трошоците за сервисирање на надворешниот долг.

Македонија има силна трговска поврзаност со Европската Унија, што значи дека забавувањето или нестабилноста на европските пазари може да се одрази врз извозот и врз расположливите средства во државниот буџет. Франција е еден од значајните трговски партнери на земјата, а вложувањата на француските компании во македонската економија дополнително ја зголемуваат изложеноста на ваквите движења.

Финансиските пазари остануваат претпазливи, а довербата на инвеститорите кревка. Дали еврозоната влегува во период на подолготрајна финансиска нестабилност, останува отворено прашање на кое одговорот ќе зависи од способноста на француската влада да постигне договор за буџетските мерки и да го намали дефицитот, како и од тоа дали проблемите со францускиот јавен долг ќе останат ограничени или ќе се прелеат на поширокиот европски пазар на обврзници.