Фон дер Лајен вети европска иднина со македонски идентитет, но Мицкоски и Ивановски остануваат на ставот „не по секоја цена

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, од Скопје испрати јасна порака дека Македонија припаѓа во Европската унија и дека ќе биде пречекана со својот идентитет и јазик. Таа нагласи дека македонската култура и македонскиот јазик ќе ја збогатат Унијата, со што практично го призна идентитетот на земјата во европскиот процес. Истовремено, фон дер Лајен повтори дека останува клучниот чекор за продолжување на преговорите — исполнувањето на преземените обврски и отворањето на кластерот Темели.

Но, додека пораките од Брисел звучат охрабрувачки, внатрешнополитичката сцена во Македонија покажува поинаква слика. Премиерот Христијан Мицкоски и Игор Ивановски, кој со Платформата „12:05“ претендира да го смени раководството на СДСМ и политички да го потисне Венко Филипче, на едно од клучните државни прашања завршија на речиси иста позиција. Двајцата велат дека се за Европската унија, но „не по секоја цена“. На тој политички речник им се приклучи и Левица со Мециновиќ.

Разликата меѓу нив е јасна: едниот ја води Владата, а другиот сака да го менува раководството на најголемата опозициска партија. Тоа преклопување станува уште поинтересно по пораките на фон дер Лајен од Скопје, бидејќи додека таа зборува за европска иднина со идентитет, домашните политички актери остануваат резервирани кон конкретните чекори што се бараат за напредок.

Мицкоски одамна ја користи формулата дека Македонија нема да стане членка на Европската унија „по секоја цена“. Неговиот аргумент е дека уставните измени не смеат да бидат чекор по кој ќе следуваат нови билатерални условувања од Бугарија. Владата бара предвидливост и гаранции дека европскиот процес нема повторно да биде блокиран со нови барања.

Ивановски практично го повтори истиот политички речник. „Јас сум за ЕУ, но не по секоја цена и на ваков начин“, рече тој, додавајќи дека внесувањето на Бугарите во Уставот само по себе нема да го реши членството на Македонија во Унијата. Со тоа, тој се позиционираше слично како премиерот, иако доаѓа од спротивниот политички табор и има различна цел — промена на раководството на СДСМ.

Нема доказ дека позициите на Ивановски и Мицкоски се координирани. Но политичката паралела е очигледна. Платформата што бара промена на СДСМ и го оспорува Филипче, на европското прашање зазема став што е речиси идентичен со владиниот, што дополнително ја комплицира внатрешната политичка динамика.

Сето ова се случува во момент кога фон дер Лајен јасно порача дека Македонија припаѓа во ЕУ и дека ќе биде пречекана со својот идентитет и јазик. Нејзините пораки од Скопје беа насочени кон охрабрување на земјата, но и кон потсетување дека патот кон Унијата бара исполнување на преземените обврски. Клучен останува кластерот Темели, чие отворање е условено токму со исполнување на тие обврски.

Додека Брисел испраќа сигнали за признавање на идентитетот и јазикот, домашната политичка сцена покажува дека клучните актери — и од власта и од оние што сакаат нова опозиција — остануваат на ставот „не по секоја цена“. Тоа создава ситуација во која европската перспектива е поддржана декларативно, но конкретните чекори што се бараат за напредок остануваат предмет на политичка пресметка и резерви.

Пораките на фон дер Лајен од Скопје, според изнесеното, беа јасни: Македонија припаѓа во ЕУ, ќе биде пречекана со својот идентитет и јазик, а македонската култура и јазик ќе ја збогатат Унијата. Но, истовремено, таа повтори дека останува клучниот чекор — исполнување на преземените обврски и отворање на кластерот Темели. Токму тука се судираат европските пораки со домашните политички позиции, кои остануваат резервирани кон уставните измени и кон начинот на кој тие се бараат.

Оваа состојба отвора прашање за тоа како ќе се одвива европскиот процес натаму, имајќи предвид дека и власта и дел од опозицијата, вклучително и новите платформи, делат слична воздржаност кон безусловното исполнување на барањата. Додека фон дер Лајен зборува за европска иднина со идентитет, домашните политички актери остануваат на позицијата дека патот кон Унијата не смее да биде „по секоја цена“, што го остава клучниот чекор — отворањето на кластерот Темели — сè уште отворен и зависен од натамошните политички одлуки.