Фон дер Лајен со посетата во Скопје индиректно ги призна грешките на Брисел кон Македонија, оценува Никовски

Посетата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, на прв поглед изгледала рутински и не донела ништо ново, но ако се чита меѓу редови, може да се каже дека таа ги признала грешките на Унијата кон Македонија и најавила подготвеност да се бара решение. Ваква оценка изнесува Ристо Никовски во колумна објавена на 20 октомври 2026 година, во која детално ја анализира смислата на посетата на високиот претставник на Брисел.

Според Никовски, потврда за таквото читање на посетата е иницијативата на Фон дер Лајен министерот за надворешни работи Муцунски да се сретне со бугарската колешка додека е во Софија. Колумнистот поставува прашање дали Брисел бара излез од ќор-сокакот во кој ја фрлил Македонија, бидејќи, како што наведува, последиците се и негови, и додава дека тоа ќе треба да се види.

Блокадата во која Македонија се наоѓа со години, според Никовски, зборува и за неефикасноста и нефункционалноста на самата Унија. Сепак, тој оценува дека начинот на кој Брисел го бара излезот е сосема погрешен. „Не може Македонија да бара милост во Софија, откако Брисел ни ги вклопи во рамката сите бугарски фантазмагории“, пишува тој, додавајќи дека решение во Софија е апсолутно невозможно, дека тоа е само губење време и дека на тој начин продолжува понижувањето на државата.

Колумнистот нагласува дека на секој што и малку се разбира од дипломатија мора да му биде јасно дека сега главниот проблем на Македонија е преговарачката рамка, а не Софија. Со оваа рамка, тврди тој, Македонија нема никогаш да влезе во Унијата, а Бугарија не може да ја менува. Рамката е резултат на пошироки интереси, не само бугарски, и воопшто не е случајна. Со ваквата рамка, смета Никовски, и ЕУ потврдува дека нема намера да ја прими Македонија, а целта што треба да се постигне е да се докаже дека нема Македонци, а постојните треба да се побугарат.

Според колумната, откако на неприфатливите бриселски политики се спротивставила новата власт и им ставила до знаење дека нема да ги исполни уцените и ултиматумите пред кои капитулирале претходниците, Брисел и Софија се нашле во небрано. Никовски оценува дека совеста не им е чиста, бидејќи долго ја третираат Македонија како некаква аморфна маса. Брисел, според него, нема одговор на новите политики на Македонија и затоа ја тера да бара милост од Софија, што тој го нарекува чиста бесмислица од повеќе аспекти.

Како прв и основен аргумент, Никовски наведува дека Бугарија нема никогаш да се откаже од своите политики на негирање на сѐ македонско, стари 200 години. Како втор, посочува дека таа сега има широка поддршка, не само во ЕУ, и постигнала триумфални успеси. Трето, дури и да сака, таа не може да дава никакви гаранции бидејќи сѐ е веќе во рамката, а таа е во надлежност на Брисел и зависи од сите членки. Четврто и клучно, според колумнистот, единствен начин Софија да излезе од 19 век е да ја натераме – ние, што го опишува како наш неизбежен императив.

Колумната заклучува дека посетата на Фон дер Лајен, иако навидум без нови пораки, отвора простор за преиспитување на одговорноста на Брисел за состојбата во која се наоѓа Македонија и за насоката во која треба да се бара излез од долгогодишната блокада.