Фон дер Лајен доаѓа во Скопје: без магично решение, но со економски пакет и SEPA на маса

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, на 2 октомври пристигнува во официјална посета на Скопје, која ќе биде последна станица од нејзината голема есенска турнеја низ Западен Балкан. Според најавите, посетата доаѓа во момент кога Брисел ја испраќа пораката дека Унијата не е целосна без регионот, но домашната јавност и политичките аналитичари со право се прашуваат дали ова ќе биде уште една протоколарна средба или Брисел конечно ќе понуди креативен излез од евроинтеграцискиот лавиринт.

Во пресрет на посетата, министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Тимчо Муцунски, во интервју за телевизија Сител испрати јасна порака до јавноста и до Брисел. Тој децидно изјави дека не треба да се очекува магично решение во куферот на Фон дер Лајен кое преку ноќ ќе ги избрише блокадите. Сепак, Владата пред шефицата на Европската комисија ќе ги реафирмира своите црвени линии: Скопје бара предвидлив пат заснован на европски вредности, без нови идентитетски бариери. Пристапниот процес има за цел да ги трансформира нашите институции, а не нашиот национален идентитет, потенцираше Муцунски, додавајќи дека помошта од Европската Унија е неопходна бидејќи Софија го држи во заложништво целиот реформски процес.

Покрај тешките политички теми, посетата ќе има и силна економска компонента. Македонија се наоѓа меѓу првите три земји од регионот кои најефикасно ги спроведуваат реформите поврзани со Планот за раст на Европската Унија. Поради ова, на маса во Скопје ќе биде ставено барањето на Владата за вклучување во т.н. top-up фаза. Тоа практично значи дека нашата држава има шанса да ги пренасочи и искористи финансиските средства кои другите земји од Западен Балкан ќе ги загубат поради неспроведување на реформите.

Додека се чека на отворањето на поглавјата, Брисел подготвува нов документ за проширувањето што предвидува мерки за постепена интеграција во заедничкиот европски пазар. Фон дер Лајен со македонскиот државен врв ќе дискутира за финализирање на процесот за пристапување на земјата кон Единствената област за плаќање во евра, попозната како SEPA. Ова е мерка која граѓаните и бизнисите треба да ја почувствуваат веднаш преку драстично намалување на трошоците за банкарските трансакции.

Според најавите, трите клучни оски околу кои ќе се кршат копјата за време на разговорите во Скопје се идентитетските црвени линии, економската поддршка преку Планот за раст и постепената интеграција во европскиот пазар. Првата оска се однесува на барањето на Скопје за предвидлив пат заснован на европски вредности, без нови идентитетски бариери, при што Муцунски јасно нагласи дека пристапниот процес треба да ги трансформира институциите, а не националниот идентитет. Втората оска е економската компонента, каде Македонија се наоѓа меѓу првите три земји од регионот по ефикасност во спроведувањето на реформите поврзани со Планот за раст на Европската Унија, што и дава шанса да ги пренасочи и искористи средствата што другите земји од Западен Балкан ќе ги загубат поради неспроведување на реформите. Третата оска е постепената интеграција, каде Брисел подготвува нов документ за проширувањето со мерки за постепена интеграција во заедничкиот европски пазар, а меѓу нив е и финализирањето на процесот за пристапување кон Единствената област за плаќање во евра.

Посетата на Фон дер Лајен на Скопје доаѓа како последна станица од нејзината голема есенска турнеја низ Западен Балкан, со која Брисел ја испраќа пораката дека Унијата не е целосна без регионот. Останува да се види дали оваа посета ќе донесе конкретни чекори кон приближување на земјата кон Европската Унија или ќе остане уште една протоколарна средба во долгиот процес на евроинтеграции.