Фон дер Лајен бара дијалог со Софија, а од Скопје уставни измени — нееднакви обврски во истиот процес
FinPortal.mk · 4.10.2026 г.
Додека од Македонија се бара конкретен политички и уставен акт за да се отвори првиот кластер во преговорите со Европската Унија, од бугарската страна, барем јавно, се бара само дијалог, добра волја, средби и надминување на разликите. Оваа асиметрија во обврските беше во центарот на вниманието по вчерашната посета на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која повтори дека клучниот чекор за движење кон отворањето на првиот кластер е поврзан со уставните измени. Фон дер Лајен јасно порача дека ниту еден политички спор не може да се реши без разговор, и во тој дел нејзината порака е неспорна. Но, како што се нагласува, дијалогот сам по себе не претставува политичко решение, особено не ако предметот на спорот постојано може да се проширува, за што постојат сериозни најави од Софија. Суштинската дилема за Македонија одамна не е дали треба да разговара со Бугарија, туку што ќе се случи ако Македонија го исполни сегашниот услов, а потоа од Софија пристигне нов. Токму на тоа прашање, како што беше оценето, вчерашната посета не даде доволно јасен одговор. Од македонска страна обврската е исклучително конкретна. Фон дер Лајен повтори дека за движење кон отворањето на првиот кластер е потребен клучниот чекор поврзан со уставните измени. Но кога станува збор за она што треба да го направи другата страна, речникот станува многу понеопределен — дијалог, добра волја, средби, разговори, надминување на разликите. Тука постои видлива асиметрија: од Скопје се бара конкретен политички и уставен акт, додека од Софија, барем јавно, се бара да разговара. Тоа не се обврски со иста политичка тежина. Се поставува прашањето каде е европската гаранција. На Македонија веќе не ѝ е доволна само декларативната порака дека нејзиното место е во Европската Унија, порака што се слуша со години. И изјавата на Фон дер Лајен дека македонскиот јазик, идентитет и култура имаат место во европското семејство несомнено има политичко значење. Но и тука треба да се биде прецизен: политич