Фискалниот совет алармира: државата позајмува за тековни трошоци, а капиталните инвестиции паѓаат

Фискалниот совет предупредува на загрижувачка промена во структурата на јавните финансии во земјата, при што задолжувањето сè повеќе се користи за покривање тековни расходи, наместо за капитални инвестиции што треба да го поттикнат економскиот развој. Според оценката на Советот, предводен од академикот Абдулменаф Беџети, ваквата структура отстапува од принципот дека задолжувањето првенствено треба да служи за инвестиции, а не за секојдневно трошење.

Конкретните бројки ја потврдуваат оваа тенденција. Капиталните расходи, заедно со ставката КАПЕФ, се намалуваат од 46,5 на 40,1 милијарда денари, додека буџетскиот дефицит останува на ниво од 46,3 милијарди денари, или 4,1 отсто од бруто-домашниот производ. Тоа значи дека планираниот дефицит е за околу 100 милиони евра повисок од средствата предвидени за капитални расходи — ситуација што Советот ја оценува како отстапување од фискалните принципи.

Истовремено, социјалните трансфери се зголемуваат за околу 3,7 милијарди денари. Од таа сума, 1,34 милијарди денари се наменети за пензии, 1,44 милијарди за социјални надоместоци, а 887 милиони денари за здравствена заштита. Овие зголемувања дополнително ја оптоваруваат буџетската структура во услови кога инвестициските средства се намалуваат.

Загрижува и реализацијата на дефицитот. До крајот на август биле потрошени 38,2 милијарди денари, односно 82,5 отсто од годишно планираниот износ, што укажува на забрзано трошење на буџетските средства уште пред крајот на годината. Во меѓувреме, бруто-задолжувањето е зголемено за околу 11,3 милијарди денари, достигнувајќи 152,5 милијарди денари.

Јавниот долг на крајот на јуни достигнал 58,8 отсто од бруто-домашниот производ, со што се приближува до законскиот лимит од 60 проценти. Покрај тоа, доспеаните, а неизмирени обврски на јавниот сектор надминуваат 700 милиони евра, што дополнително ја зголемува фискалната ранливост на земјата.

Од Министерството за финансии измените ги оправдуваат со променетите економски услови, намалените приходи од акцизи на горивата и побавната реализација на дел од капиталните проекти. Сепак, како што забележува Фискалниот совет, останува дилемата зошто дефицитот и задолжувањето се задржуваат на високо ниво во услови кога средствата за инвестиции се намалуваат. Оваа несразмерност меѓу позајмувањето и инвестициската компонента на буџетот е централна точка на предупредувањето на Советот, кој смета дека фискалната политика треба повторно да се насочи кон продуктивни капитални вложувања наместо кон тековно финансирање на потрошувачката.