Фич“ го потврди кредитниот рејтинг BB+ за Македонија, но предупредува на ризици од буџетскиот дефицит и растот на долгот

Агенцијата „Фич рејтингс“ и натаму ја оценува Северна Македонија со кредитен рејтинг „BB+“ со стабилен изглед, што е само едно скалило под инвестицискиот рејтинг „BBB-“. Оваа оценка значи дека земјата и понатаму има способност редовно да ги сервисира своите финансиски обврски, но е почувствителна на економски и финансиски шокови во споредба со државите што имаат инвестициски рејтинг. Истата оценка „BB+“ „Фич“ ја примени и во јануари годинава, кога ги оцени новите еврообврзници на државата.

Она што во последните месеци привлекува најголемо внимание на агенцијата, сепак, не е способноста на земјата да се задолжува, туку колку брзо растат потребите за задолжување и дали буџетскиот дефицит ќе почне убедливо да се намалува. Во својата најнова подетална оценка за фискалните движења, „Фич“ предупреди дека зголемувањето на целта за буџетскиот дефицит за 2026 година од 3,5 на 4,1 процент од БДП го ослабува фискалното сидро и создава ризик за стабилизацијата на долгот на среден рок. Ребалансот беше оправдан со дополнителни потреби за тековни и капитални расходи, во висина до 1,1 процентен поен од БДП.

Бројките на кои посочува агенцијата покажуваат дека притисокот не е само сметководствен. Заклучно со мај, буџетскиот дефицит достигнал 2,6 проценти од проектираниот годишен БДП, при раст на приходите од 5,7 проценти и побрзо зголемување на расходите од 8,5 проценти. Особено силно пораснале капиталните расходи, за 44,8 проценти на годишно ниво. Во исто време, „Фич“ ја намали прогнозата за економскиот раст во 2026 година на 2,9 проценти, наспроти растот од 3,5 проценти во 2025 година. Послабата домашна и надворешна побарувачка, во услови на посложена глобална енергетска и геополитичка средина, може да значи и послаб раст на буџетските приходи – токму во период кога расходите остануваат високи.

Посебно чувствително е прашањето за долгот. Според податоците што ги користи „Фич“, долгот на општата влада се зголемил од 51,6 проценти од БДП на крајот на 2025 година на 52,1 процент на крајот од првиот квартал годинава. Пред зголемувањето на планираниот дефицит, агенцијата очекуваше тој сооднос умерено да се намалува и да стигне до околу 51,4 проценти во 2028 година, но новите буџетски потреби ја менуваат таа траекторија.

Од „Фич“ порачуваат дека задржувањето на рејтингот „BB+“ со стабилен изглед ја одразува способноста на земјата да ги покрива своите обврски, но истовремено ја нагласува потребата од фискална дисциплина во периодот што следи. Доколку дефицитот продолжи да расте со ова темпо, а растот на економијата остане под проектираниот, притисокот врз јавните финансии и врз трошоците за задолжување може дополнително да се засили.