Фемицидот не е „семејна трагедија“ — секои десет минути убиена е по една жена или девојче

На секои десет минути, некаде во светот, една жена или девојче е убиена од интимен партнер или од друг член на семејството. Оваа бројка не е апстрактен статистички податок, туку резултат на десетици илјади одделни злосторства зад кои во многу случаи стојат години на контрола, закани, вознемирување и насилство. Токму на тоа предупредуваат учесниците на Регионалната конференција за фемицид во Југоисточна Европа, која се одржува во Скопје, со порака дека фемицидот не смее да се третира како изолиран инцидент или како „семејна трагедија“, туку како најекстремна форма на родово базирано насилство.

Последните глобални процени на UN Women и на Канцеларијата на Обединетите нации за дрога и криминал (UNODC) покажуваат дека околу 50.000 жени и девојчиња биле убиени од интимни партнери или од други членови на семејството во 2024 година. Тоа значи просечно 137 жртви секој ден, односно речиси една жртва на секои десет минути. Вкупно околу 83.000 жени и девојчиња биле намерно убиени во светот во текот на 2024 година, а приближно 60 проценти од нив биле убиени од интимен партнер или од член на сопственото семејство.

Споредбата со податоците за мажите ја открива разликата во ризикот што жените го носат во приватната сфера. Според истите процени, околу 11 проценти од намерно убиените мажи биле жртви на интимен партнер или на друг член на семејството. Кај жените и девојчињата тој процент е неколкукратно повисок, што укажува дека домот, кој за многумина е место на сигурност, за значителен број жени претставува најопасното место.

Фемицидот е најекстремната форма на насилство врз жените и девојчињата, но убиството често е само последниот чин во многу подолг процес. Пред него може да постојат контролирачко однесување, закани, следење, вознемирување, физичко насилство и други форми на злоупотреба. Токму затоа раната процена на ризикот и навремената реакција на институциите може да биде прашање на живот или смрт, се нагласува во заклучоците од конференцијата.

Пораката од Скопје е јасна: фемицидот не може да се сведе на поединечен случај што се случува зад затворени врати и за кој општеството дознава дури откако ќе биде доцна. Тој бара системски одговор — препознавање на предупредувачките знаци, заштита на жртвите пред насилството да ескалира и третирање на секоја закана како сериозно предупредување, а не како приватна работа.