ФЕД со предупредување до инвеститорите: инфлацијата сè уште не е поразена

Федералните резерви на САД првпат од јули 2023 година ги зголемија каматните стапки, а индексот S&P 500 веднаш падна. Иако истиот ден повторно се искачи, во текот на изминатиот месец тој постојано опаѓа од врвот достигнат во средината на август. Меѓу причините за падот се очекувањата за покачување на стапките, но и високата инфлација и растечките цени на нафтата — а ниту една од нив не буди ентузијазам кај пазарот.

Зошто има инфлација? Едноставното објаснување е дека растот на цените на нафтата ги зголемува трошоците за производство, што води до повисоки цени за потрошувачите. Свој придонес има и изградбата на инфраструктурата за вештачка интелигенција — цените на меморијата растат, бидејќи хиперскалерите имаат незаситна побарувачка за ретки мемориски производи, а Apple, на пример, соопшти дека ќе ги покачи некои цени. Како што инфлацијата расте, на купувачите им е потешко да продолжат да трошат, а стравот е дека намалената потрошувачка ќе доведе до послаби продажби за многу компании.

Инфлацијата почна да расте кога владата исплати стимулативни плаќања на почетокот од пандемијата, а покачувањето на стапките ја намали. Сепак, годишната стапка на инфлација не падна на целните 2%, колку што изнесуваше пред пандемијата. ФЕД одби да ги покачи стапките во јули, надевајќи се дека ситуацијата со Иран ќе се реши, но тоа не се случи и инфлацијата повторно расте. Дел од проблемот е силниот американски потрошувач, кој не попушта и покрај повисоките цени. „Имаше прилично широк спектар на податоци, вклучително и за пазарот на трудот, дека економијата зајакна“, изјави претседателот на Федералните резерви, Кевин Ворш, на состанокот во средата. Тоа дава на ФЕД поголема доверба дека економијата може да го поднесе покачувањето на стапките без да падне во рецесија. Според најновиот дијаграм, 16 од 18 учесници предвидуваат уште едно покачување оваа година, а четворица очекуваат уште две.

Историски гледано, пазарите не се покажале добро кога инфлацијата расте и каматните стапки се покачуваат. Високите каматни стапки им отежнуваат на компаниите и поединците да позајмуваат пари, што го попречува економскиот раст. Високите каматни стапки се совпаднаа со падовите во 2000, 2008 и 2020 година. Сегашниот раст на пазарот е исклучок — засега. Инвеститорите и економистите се надеваа на пониски стапки пред нов пад, но ова треба да се сфати како предупредување за она што може да следи.