ФЕД повторно ги качува каматните стапки — притисокот ќе го почувствува целиот свет — 17.9.2026

Американските Федерални резерви ја затегнаа монетарната политика, а ефектите од таа одлука најверојатно ќе се почувствуваат далеку надвор од американските граници. ФЕД во средата ги зголеми каматните стапки за првпат од јули 2023 година и навести дека може да следи уште едно зголемување, како дел од напорите за борба против инфлацијата поттикната, меѓу другото, и од растечките цени на нафтата.

За глобалните пазари, обновениот циклус на затегнување во САД може да значи посилен долар, поголем притисок врз валутите на другите земји и помало пространство за другите централни банки да ја олабават монетарната политика, изјавија експерти за CNBC. Повисоките американски стапки, исто така, можат да ги задржат високи глобалните приноси на обврзниците и да ја оптоварат вредноста на акциите и економскиот раст.

Марк Занди, главен економист во Moody's Analytics, за CNBC изјави дека зголемувањето на ФЕД и сигналите за уште едно го вршат притисокот нагоре врз доларот, а надолу врз другите валути. Еден од најнепосредните канали низ кои затегнатата политика на ФЕД патува низ светот е токму доларот. Повисоките американски стапки го поддржуваат доларот, додека вршат притисок врз другите валути, бидејќи главните средства како нафтата, природниот гас и земјоделските производи се ценат во долари. Според Занди, тоа „создава напнатост низ светот“, особено за економиите чии валути или монетарни политики се тесно поврзани со американските стапки.

Јапонија е еден од пазарите во фокус. Занди објасни дека послабиот јен може да го зајакне аргументот за дополнително затегнување од страна на Банката на Јапонија, односно дека тоа врши притисок врз Јапонија да продолжи да го следи примерот и да ги зголеми каматните стапки. Навин Саигал, шеф на глобалниот фиксен приход за Азија-Пацифик во BlackRock, се согласува дека пазарното „јастребовско“ толкување на состанокот на ФЕД „може да изврши одреден притисок врз азиските валути и пазарите на обврзници во блиска иднина“. Слабоста на валутите може дополнително да ја комплицира борбата на централните банки против инфлацијата, бидејќи ги зголемува трошоците за увезените стоки во домашна валута.

Промената на ФЕД доаѓа во момент кога неколку големи централни банки на развиените пазари се во процес на затегнување на политиката. Европската централна банка минатата недела ги зголеми стапките за 25 базични поени, додека J.P. Morgan Asset Management очекува Банката на Јапонија оваа недела да ги зголеми стапките за четвртина поен. Таи Хуи, главен пазарен стратег за Азија-Пацифик во J.P. Morgan Asset Management, вели дека централните банки на развиените пазари се синхронизирани во затегнувањето на монетарната политика за справување со инфлациските грижи.

Сепак, потегот на ФЕД не значи нужно синхронизиран глобален циклус на зголемување. Инфлациските услови низ Азија се невообичаено различни. Кина и Тајланд продолжуваат да се соочуваат со дефлациски притисок, додека инфлацијата во Австралија и Јапонија останува над целите на централните банки. Инфлацијата во Индија, пак, според BlackRock, се наоѓа околу средината на целниот опсег на Резервната банка на Индија. Тоа значи дека домашните услови на крајот би можеле да надвладеат над притисокот механички да се следи ФЕД.

За пазарите, продолжен период на повисоки стапки ја крева летвичката за акциите и другите ризични средства. Повисоките приноси на државните обврзници ги прават фиксните приходи поконкурентни во однос на акциите, а истовремено ги зголемуваат трошоците за финансирање на компаниите и ја намалуваат сегашната вредност што инвеститорите ја придаваат на идната заработка. Лиз Ен Сондерс, главен инвестициски стратег во Charles Schwab, за CNBC изјави дека нивото на приносите можеби е помалку важно од брзината и уредноста на нивниот раст. Според неа, движењето на десетгодишната американска обврзница кон 5 отсто е во голема мера оправдано со инфлацијата, очекувањата за политиката на ФЕД и силниот номинален економски раст. Таа додаде дека ако движењето на приносите почне да станува неуредно, тогаш пазарот на акции ќе има поголем проблем со варењето на тоа, но дека економијата и пазарот до одреден степен можат да го поднесат тоа доколку остане уредно.

Притисокот, исто така, веројатно нема да биде рамномерно распределен. Сондерс вели дека повисоките стапки веќе ги погодуваат поцикличните делови на пазарот, додека силната заработка може да ја комплицира сликата.