Фед ги задржува каматните стапки пред меѓуизборите, Трамп повторно критикува

Американскиот Федерален резерв се очекува во среда да ги остави каматните стапки непроменети на својот последен состанок за утврдување на стапките пред меѓуизборите, задржувајќи ги на едно од највисоките нивоа пред изборите во последните повеќе од 20 години. Оваа одлука доаѓа по минатомесечното зголемување на стапките, прво од 2023 година, што го разбесни Доналд Трамп.

Фед минатиот месец ги зголеми стапките поради растечката инфлација, која со години се задржува над целното ниво од 2 отсто, а поголемиот дел од оваа година годишната инфлација остана над 3 отсто. Трамп тогаш изјави дека „каматните стапки во Соединетите Американски Држави треба да бидат 1 отсто или помалку“. И покрај тоа што инфлацијата во септември порасна од 3,4 отсто во август на 3,7 отсто, паузата би сигнализирала дека централната банка зазема став на чекање и набљудување пред меѓуизборите следната недела.

Каматните стапки го одредуваат трошокот за камати на кредитите, вклучително за кредитни картички, хипотеки и некои штедни сметки. Во периоди на висока инфлација, зголемувањето на стапките може да го забави растот на цените. Неколку челници на Фед во последните недели навестија дека централната банка има простор за пауза, иако повеќето економисти на Фед предвидуваат уште едно зголемување на стапките пред крајот на годината.

„Зголемувањата не мора да доаѓаат на последователни состаноци, но треба да бидат спроведени во прифатлив временски период“, изјави гувернерот на Фед, Кристофер Волер, порано овој месец. Близината на изборите, пак, го прави поверојатно дека Фед „нема да преземе никаква радикална акција“, смета Николас Економидес, професор по економија на Њујоршкиот универзитет. „Дури и Фед да направи нешто радикално поинакво, економијата нема да има време да се прилагоди пред изборите“, рече тој.

Растот на цените оваа година во голема мера е поттикнат од војната на Блискиот Исток со Иран. Цените на нафтата се искачија со затворањето на Ормускиот теснец, клучен премин за трговијата. Инфлацијата минатиот месец достигна највисоко ниво од пролетта, додека нафтата оваа недела накратко се тргуваше над 117 долари за барел, највисока цена во повеќе од шест месеци. Повисоките трошоци за живот се очекува да одиграат клучна улога на претстојните меѓуизбори, а во повеќе анкети економијата е наведена како главно прашање за гласачите.

Економидес истакна дека самото зголемување на каматните стапки не може да ја реши инфлацијата предизвикана од шокови во понудата. „Ако инфлацијата е предизвикана од фактори на понудата, нема смисла да се обидуваме да ја излечиме со зголемување на каматните стапки, бидејќи тоа нема да функционира“, рече тој. „Тоа ќе ја забави економијата во време кога не сакате да ја забавите.

Претседателот на Фед, Кевин Ворш, сепак навести дека сегашната инфлација опстојува и по војната, а одлуката на централната банка да ги зголеми стапките беше да се спречи дополнително покачување на цените. „Не можеме да влијаеме на ниту една поединечна цена, било да е тоа цената на нафтата или на прехранбените производи во продавницата“, рече Ворш на состанокот на Фед во септември. „Но она што можеме и ќе го направиме е да обезбедиме дека каква било промена на релативните цени нема да се прошири и нема да има ефекти од втор и трет ред врз економијата. Тоа е наша задача и тоа ќе го направиме.