ФЕД денеска одлучува за каматите: пазарите очекуваат прво зголемување по три години

Американската централна банка (ФЕД) е пред една од најнеизвесните, но и најважните одлуки за монетарната политика во последните години. Федералниот комитет за отворен пазар (ФОМЦ) денеска, 15 септември, ја почна дводневната седница, а одлуката ќе биде објавена утре, 16 септември. Според најновите очекувања на финансиските пазари и на мнозинството економисти во анкетата на Ројтерс, најверојатното сценарио сега е зголемување на основната каматна стапка за 0,25 процентни поени, од сегашниот распон од 3,50–3,75 отсто.

Пресвртот во прогнозите е драматичен. Уште на 9 септември мнозинството економисти анкетирани од Ројтерс очекуваа ФЕД да не ги менува каматите до крајот на годината. Само пет дена подоцна, новата анкета покажа дека 31 од 50 економисти очекуваат зголемување за 25 базични поени, а 19 очекуваат непроменета стапка. Причината се новите податоци за инфлацијата и за пазарот на трудот, кои ја засилија оценката дека американската економија може да издржи дополнително монетарно затегнување.

Најсилниот аргумент за зголемување на каматите е инфлацијата. Потрошувачките цени во август пораснаа за 0,4 отсто во однос на јули, а годишната инфлација достигна 3,4 отсто. Базичната инфлација, без храната и енергијата, исто така останува тврдоглава. Истовремено, производствените цени во август се зголемија за 0,4 отсто, а за 5,4 отсто во однос на истиот месец минатата година. Дополнителен проблем е нафтата, чија цена се искачи над 100 долари за барел, создавајќи опасност новиот енергетски шок повторно да се прелее врз цените на стоките и услугите.

Затоа и големите банки брзо ги менуваат прогнозите. Морган Стенли денеска прогнозира дека ФЕД ќе ја зголеми каматата за 0,25 процентни поени утре, а потоа уште еднаш во декември. Банката смета дека процесот на намалување на инфлацијата е премногу бавен, додека силната побарувачка, инвестициите поврзани со вештачката интелигенција и високите енергетски цени бараат порестриктивна политика. Ситигруп, пак, според изворниот текст, исто така е спомената во контекст на променетите очекувања на пазарите.

Одлуката на ФЕД доаѓа во момент кога и европската централна банка се очекува да ја затегне политиката до крајот на годината. Ако двете централни банки истовремено ја затегнат политиката додека енергијата поскапува, ризикот е трендот на глобалната економија да биде комбинација од послаб раст, поскапо кредитирање и продолжена висока инфлација. Тоа значи дека одлуката што ќе биде објавена утре не е само американско прашање, туку настан со глобални последици за кредитите, инвестициите и цените.

Пазарите веќе неколку дена ја ценат можноста за зголемување, а економистите внимателно ја следат секоја изјава на челниците на ФЕД. Доколку каматите навистина бидат зголемени за 0,25 процентни поени, тоа ќе биде прво зголемување по три години, што само по себе е сигнал дека циклусот на монетарно олабавување е завршен и дека централната банка е подготвена повторно да ја затегне политиката за да ја врати инфлацијата кон целта.