Евтиниот кинески увоз ја затегнува јамката околу европската индустрија

Европските компании сè посилно го чувствуваат притисокот од евтините увозни производи, пред сè од Кина, кои го освојуваат пазарот со цени што домашните производители тешко можат да ги следат. Од автомобилската индустрија, челикот и хемиското производство, до облеката, електрониката и секојдневните производи, конкуренцијата ги намалува профитните маржи, ги загрозува работните места и ја доведува во прашање иднината на дел од европското производство. Додека потрошувачите добиваат поевтини производи, Европската Унија се обидува да најде одговор на новиот трговски притисок, кој веќе се нарекува „втор кинески шок“.

Размерите на проблемот ги покажуваат и најновите трговски податоци на Евростат. Во 2025 година Европската Унија увезла стоки од Кина во вредност од 559,4 милијарди евра, додека европскиот извоз на кинескиот пазар изнесувал само 199,6 милијарди евра. Разликата е трговски дефицит од 359,8 милијарди евра, или речиси една милијарда евра дневно во просек. Притисокот продолжил и во 2026 година. Само во вториот квартал, увозот од Кина достигнал 153,6 милијарди евра, што претставува 21,9 проценти од вкупниот увоз на ЕУ од земјите надвор од Унијата. Во споредба со истиот квартал претходната година, кинескиот увоз пораснал за 7,9 проценти.

Овие бројки не значат дека целокупниот увоз е резултат на нелојална конкуренција, но ја покажуваат големината на зависноста од кинеските производствени капацитети и зголемената изложеност на европските компании на ценовна конкуренција. Во анализа објавена на 11 ноември, „Фајненшл тајмс“ предупредува дека европските бизниси се соочуваат со истовремен притисок од високите трошоци за енергија, сложената регулатива и евтините кинески производи. Дел од економистите оваа појава ја нарекуваат „China Shock 2.0“, алудирајќи на нов бран конкуренција што може да ги промени индустриските и трговските односи во Европа.

Во основата на проблемот лежи големата разлика во производствените трошоци. Европските фабрики работат во услови на релативно високи цени на енергијата, строги еколошки стандарди, значителни трошоци за работна сила и обемни регулативи, што ги прави поскапи и помалку флексибилни во споредба со кинеските производители. Токму таа разлика им овозможува на евтините кинески производи да освојуваат пазарни удели во сектори каде што цената е одлучувачки фактор, а европските компании остануваат со намалени маржи и неизвесна иднина.

За потрошувачите, последиците во моментов се поволни, бидејќи поевтините производи значат поголема куповна моќ и поширок избор. Но за европското производство, сметката е значително повисока, бидејќи секој изгубен пазарен удел носи со себе и загрозени работни места и намалени инвестиции во домашните капацитети. Европската Унија, според изворот, сè уште бара одговор на новиот трговски притисок, што значи дека дебатата за заштита на европската индустрија и за рамнотежата меѓу отворениот пазар и домашното производство само што почнува.