Европските складишта за гас се полни 75 отсто — цената на гасот расте поради тенка понуда
Европската унија влегува во грејната сезона со подолни резерви на гас од историскиот просек, откако летното полнење на складиштата се одвиваше побавно и поскапо, покажува најновиот извештај за мониторинг на пазарот на гас на Агенцијата за соработка на енергетските регулатори (ACER).
На крајот од зимата 2025-2026 година, подземните складишта за гас во ЕУ беа исполнети 28 отсто од капацитетот, што е намалување од 34 отсто една година претходно. До 21 октомври 2026 година, европските резерви достигнаа 75 отсто од капацитетот.
Полнењето на складиштата стана поскапо. Горната граница на проценетите трошоци за полнење во 2026 година достигна 27 милијарди евра, а просечната цена на инјектираниот гас беше втора највисока во последната деценија. Конфликтот на Блискиот Исток придонесе за повисоки цени на гасот.
Зависноста на ЕУ од американски течен природен гас (LNG) продолжи да расте, додека катарските и руските испораки се намалија. Американскиот LNG сега сочинува околу 30 отсто од вкупното снабдување на ЕУ со гас, а рускиот гас околу 11 отсто. Увозот на руски LNG е за 2 отсто помал од летото 2025 година, додека увозот на руски гас преку гасоводи падна за 3 отсто. Вкупниот увоз на LNG во ЕУ се намали за 14 отсто. Во летото 2026 година не пристигнаа значителни количини катарски LNG во ЕУ.
Цените на гасот пораснаа бидејќи Европа се натпреваруваше за LNG на потесен глобален пазар. Спот-цените на европските трговски центри се затворија близу 90 евра за мегават-час во средината на октомври 2026 година.
Конфликтот на Блискиот Исток додаде проценети 18 до 33 милијарди евра на сметката за увоз на гас во Европа за истата количина гас. Овие дополнителни трошоци се распоредени низ целиот синџир на вредност на гасот, влијаејќи врз домаќинствата и индустриските потрошувачи и зголемувајќи ги цените на електричната енергија. Прекинатиот катарски извоз низ Ормускиот теснец ја зголеми зависноста на ЕУ од други добавувачи, особено од САД.
Топлото време и сушите во текот на летото го зголемија барањето за производство на електрична енергија од гас. Производството од гас порасна за речиси 9 отсто во летниот период и за 20 отсто во август, споредено со истиот период во 2025 година.
ЕУ ќе влезе во зимата со пониски вкупни резерви од деветгодишниот просек. Барањето за гас е околу 20 отсто пониско од гасоводната криза во 2022 година, што ја зголемува релативната вредност на сегашните резерви. Барањето зависно од времето ќе влијае врз движењето на залихите на гас.
ЕУ и Азија ќе продолжат да се натпреваруваат за флексибилни спот-товари LNG за време на грејната сезона, што може да ја зголеми изложеноста на ценовен притисок и нестабилност. Вистинското ниво на потребен увоз на LNG на крајот ќе зависи, меѓу другото, од строгоста на зимското време и барањето за гас. Во сегашниот контекст, дополнителниот увоз на LNG главно треба да дојде од САД, имајќи го предвид намаленото катарско снабдување и постепеното исфрлање на рускиот LNG од јануари 2027 година.