Европските блокади ги полнат полиците со празнина, а Македонија се прашува дали ќе ја зафати ценовниот бран

Кризата со снабдувањето со храна во Италија почна да се прелева и во други европски земји, откако протестите на транспортните компании и блокадите на патиштата ги нарушија испораките на овошје, зеленчук, месо и млечни производи. Проблеми веќе се пријавуваат и на Малта, а дел од супермаркетите во јужна Италија останале со празни полици, додека производителите се соочуваат со растечки загуби.

Според објавените информации, производителите на моцарела од биволско млеко во регионот Кампанија пријавуваат загуби од околу три милиони евра дневно. Познатиот производител на тестенини „Румо“ го прекинал производството поради недостиг на суровини, што е уште еден показател за длабочината на нарушувањата во синџирот за снабдување.

Истовремено, Европската централна банка предупредува на нов притисок врз цените на храната во 2027 година. Според проекциите наведени во извештајот, инфлацијата на храната во еврозоната би можела да достигне 3,4 проценти во третиот квартал од 2027 година. Причините што се наведуваат се повисоките цени на енергијата и ѓубривата, поскапото производство и транспорт, како и сушите и топлотните бранови што ги загрозуваат земјоделските приноси.

Последиците би можеле да се почувствуваат кај лебот, тестенините, млекото, сирењето, месото и зеленчукот. За Македонија, зависноста од увоз на дел од прехранбените производи значи дека нарушувањата во европските синџири за снабдување можат да ги зголемат набавните и транспортните трошоци. Тоа би можело дополнително да ги оптовари цените во домашните маркети.

Сепак, засега нема потврдени податоци дека кризата во Италија предизвикала недостиг на храна во македонските продавници. Главниот ризик е двоен: краткорочни прекини во испораките и постепено поскапување на храната поради повисоките трошоци за производство. Ако притисоците продолжат, европските проблеми би можеле да се почувствуваат и во семејните буџети на македонските граѓани.

Блокадите на патиштата во Италија и протестите на транспортните компании веќе оставија видливи последици врз секојдневното снабдување, а прелевањето на проблемот кон Малта покажува дека нарушувањата не остануваат ограничени на една земја. Производителите во Кампанија, меѓу кои и оние што произведуваат моцарела од биволско млеко, се соочуваат со загуби што се мерат во милиони евра на дневно ниво, додека прекинот во работата на „Румо“ поради недостиг на суровини дополнително ја нагласува ранливоста на производствените синџири.

Европската централна банка во својот извештај ја поврзува идната инфлација на храната со комбинација од фактори: скапи енергенси, поскапи ѓубрива, повисоки трошоци за производство и транспорт, но и климатски екстреми како суши и топлотни бранови што ги загрозуваат земјоделските приноси. Токму затоа проекцијата од 3,4 проценти за третиот квартал од 2027 година се однесува на храната во еврозоната, а не само на една земја.

За македонскиот пазар, важно е што дел од прехранбените производи се увезуваат, па секое нарушување во европските синџири за снабдување може да ги зголеми набавните и транспортните трошоци. Тоа не значи автоматски недостиг на полиците, туку можно постепено оптоварување на цените во домашните маркети. Засега нема потврдени податоци дека италијанската криза предизвикала недостиг на храна во македонските продавници, но ризикот останува двоен — краткорочни прекини во испораките и постепено поскапување поради повисоките трошоци за производство.