Европската комисија со пет точки против масовните илегални пристигнувања: нов план за миграциска реформа

Европската комисија на 29 септември предложи план од пет точки за спречување, предвидување и одговор на ненадејни, масовни илегални пристигнувања. Целта е зајакнување на отпорноста и безбедноста на надворешните граници на Европската Унија. Според Комисијата, Унијата веќе располага со сеопфатна и отпорна рамка за управување со миграцијата, која покажала јасни резултати – илегалните премини на границите се на најниско ниво од 2021 година. Но, неодамнешните настани ги ставија границите на Унијата на тест, од источните граници до бреговите на Медитеранот. Летошната криза во Сеута покажа колку брзо ненадејни, масовни пристигнувања можат да се натрупаат на надворешните граници на ЕУ и да доведат до вонредни ситуации.

Како што истакна претседателката фон дер Лајен во својот говор за состојбата на Унијата, настаните од ова лето покажуваат дека алатките треба да се развиваат – особено за вонредни ситуации. Како одговор на настаните во Сеута, таа определи пет клучни области што ќе го водат дејствувањето на ЕУ. Врз основа на Европската стратегија за азил и миграција од јануари 2026 година, планот го оцртува патот напред во овие пет области, проширувајќи ги постојните алатки и рамки и создавајќи нови според потребите.

Првата област е зголемување на соработката со партнерските земји за спречување на илегалната миграција.

Втората област е зајакнување на надворешните граници на ЕУ. Иако заштитата на надворешните граници е првенствено одговорност на земјите членки, ЕУ ќе ја засили својата поддршка за одвраќање и одговор на идни вонредни состојби или кризи. Тоа вклучува работа на нова европска рамка за итна реакција за заштита на безбедноста на границите на ЕУ во секое време, особено во сценарија кога масовните движења се поттикнуваат и се користат како оружје, како што беше најавено од претседателката фон дер Лајен во говорот за состојбата на Унијата. Предвиден е и предлог на Комисијата за зајакнување на Фронтекс, вклучително со зајакнат постојан корпус од кој персонал и опрема можат веднаш да бидат распоредени, посилна улога во враќањето, поблиска соработка со партнерските земји и силна способност за надзор на надворешната граница и областите пред границата. Планот опфаќа и насочена поддршка за земјите членки за зајакнување на чувствителните сегменти на надворешните граници на ЕУ, како и поддршка преку Механизмот за цивилна заштита на Унијата, по барање на земјите членки.

Третата област е подобрување на мониторингот, ситуациската свест и системите за рано предупредување. Меѓу клучните мерки се предлог на Комисијата за зајакнување на мандатот на Фронтекс за следење на социјалните мрежи, обврска за земјите членки навремено да доставуваат релевантни информации до EUROSUR и веднаш да пријавуваат случувања со влијание врз надворешните граници на ЕУ, како и агилни одговори на новите миграциски трендови и ширењето дезинформации преку Глобалната алијанса за брзи реакции (GARRI). Предвиден е и развој на рамка за целосно искористување на алатките од Законот за дигитални услуги за одговор на кризи, со нови протоколи за структурирана и итна соработка со многу големите онлајн платформи, пребарувачи и национални власти, како и нови дигитални партнерства со партнерските земји за откривање и одговор на онлајн содржини што поттикнуваат илегална миграција.

Четвртата област е разбивање на мрежите за криумчарење мигранти и трговија со луѓе. Комисијата повикува Советот брзо да го усвои предложениот режим на санкции што ќе овозможи замрзнување на средства и забрана за патување насочени кон криумчарите на мигранти. Од Парламентот се бара итно да го договори својот преговарачки став за ревидираната Директива за олеснување, која би ја модернизирала рамката на ЕУ против криумчарење, по што би следеле брзи меѓуинституционални преговори. Законодавците треба да ги засилат и меѓуинституционалните преговори за новиот мандат на Европол.