Европската централна банка подготвува нова серија евро-банкноти: дизајнот се одобрува до крајот на 2026 година, старите банкноти остануваат валидни
Европската централна банка (ЕЦБ) подготвува нова серија на евро-банкноти и планира да го одобри конечниот дизајн до крајот на 2026 година, но новите банкноти нема да влезат во оптек уште неколку години, додека сегашните банкноти ја задржуваат својата вредност. Според ЕЦБ, нема потреба од брзање за замена на готовината поради промената на дизајнот, што значи дека граѓаните можат безгрижно да продолжат да ги користат постоечките банкноти.
Во јули 2026 година, ЕЦБ претстави десет опции за дизајн на идните банкноти. Тие беа развиени врз основа на две теми: „Европска култура“ и „Реки и птици“. Европјаните беа поканети да ги оценат дизајните преку онлајн анкета, која заврши на 21 септември. Според податоците на ЕЦБ, дури девет милиони Европејци го дадоа своето мислење за следната генерација на евро-банкноти, што претставува значителен одзив и покажува голем интерес за идниот изглед на европската валута.
Сега, Управниот совет на ЕЦБ треба да го избере конечниот дизајн, земајќи ги предвид мислењата на учесниците во анкетата, заклучоците на жирито и техничката евалуација. Одлуката се очекува кон крајот на 2026 година. Точниот датум за пуштање во оптек на новите евро-банкноти сè уште не е објавен. Откако ќе се одобри дизајнот, ќе биде потребно време за понатамошен развој, тестирање и производство. Според проценките на ЕЦБ, ќе поминат уште неколку години пред првите банкноти да се појават во паричниците на Европејците. Исто така, сè уште не е утврдена процедурата за пуштање на новата серија во оптек.
Темата „Европска култура“ вклучува портрети на познати Европејци и слики од културни знаменитости. Доколку се избере оваа опција, на банкнотата од 5 евра ќе биде прикажана Марија Калас, на онаа од 10 евра – Лудвиг ван Бетовен, а на банкнотата од 20 евра – Марија Склодовска-Кири. За банкнотата од 50 евра е предложен портрет на Мигел де Сервантес, за онаа од 100 евра – Леонардо да Винчи, а за банкнотата од 200 евра – Берта фон Сутнер. На задната страна може да бидат прикажани библиотеки, образовни институции, уметнички настапи и други сцени поврзани со европското културно наследство.
Втората тема – „Реки и птици“ – е посветена на европската природа. Дизајнот комбинира слики од водни површини и птици со зградите на европските институции. Двете теми засега се само опции, а не конечен дизајн за новите банкноти. Конечната одлука за тоа која тема ќе биде избрана и како точно ќе изгледаат новите банкноти ќе биде донесена од Управниот совет на ЕЦБ врз основа на резултатите од анкетата, препораките на жирито и техничката евалуација.
Она што е сигурно за граѓаните е дека сегашните евро-банкноти нема да ја изгубат својата вредност и нема да бидат повлечени од употреба веднаш штом новите банкноти бидат пуштени во оптек. ЕЦБ јасно нагласува дека нема потреба од брзање за замена на готовината поради промената на дизајнот. Ова значи дека граѓаните можат да продолжат нормално да ги користат постоечките банкноти од 5, 10, 20, 50, 100 и 200 евра, без разлика на тоа кога ќе биде претставен новиот дизајн.
Процесот на создавање на нова серија банкноти е долг и сложен. По изборот на конечниот дизајн, следува период на развој, тестирање и производство, што дополнително го продолжува времето пред новите банкноти да стигнат до рацете на граѓаните. Според ЕЦБ, ќе поминат уште неколку години пред првите нови банкноти да се појават во оптек. Ова значи дека и покрај најавите и анкетите, практичната промена на изгледот на европската валута е сè уште далеку.
Одлуката за новиот дизајн на евро-банкнотите е значајна и од симболична гледна точка, бидејќи банкнотите се еден од најпрепознатливите симболи на европската интеграција и заедничката валута. Изборот на теми како „Европска култура“ и „Реки и птици“ покажува намера да се претстават и културното наследство и природното богатство на Европа. Сепак, конечниот избор ќе зависи од резултатите од анкетата во која учествуваа милиони Европејци, како и од проценките на стручните тела на ЕЦБ.
Засега, граѓаните и бизнисите во еврозоната можат да бидат мирни – нивните постоечки банкноти остануваат валидни и ќе ја задржат својата вредност. Промената на дизајнот е процес што ќе трае со години, а точниот датум кога новите банкноти ќе влезат во оптек ќе биде објавен дополнително, откако ЕЦБ ќе го одобри конечниот дизајн кон крајот на 2026 година.