Европа влегува во зимата со загрижувачки ниски залихи на гас — цената достигна 76 евра за мегават-час

Европскиот енергетски пазар влегува во зимскиот период под силен притисок од високите цени и релативно ниските залихи на гас, што го прави гасот најкритичниот енергент пред претстојната зима. Цената на гасот во моментов се движи околу 76 евра за мегават-час, што одговара на приближно 780 евра за илјада кубни метри. Иако оваа цена не ги достигнува рекордните нивоа од 2022 година, таа сепак е два до три пати повисока отколку пред почетокот на енергетската криза, што значително го оптоварува и стопанството и домаќинствата низ континентот.

Особено загрижувачка е состојбата во европските складишта за гас. Нивната пополнетост изнесува меѓу 72 и 73 отсто, што е значително пониско од вообичаените нивоа за овој период од годината, кога пополнетоста вообичаено се приближуваше до 90 отсто. Во Германија, залихите се уште пониски и изнесуваат нешто над 50 отсто, што дополнително ја зголемува несигурноста околу сигурноста на снабдувањето во најголемата европска економија.

Експертите предупредуваат дека комбинацијата од лоша хидрологија, студена и сува зима и слаби залихи со гас може да доведе до големи проблеми во снабдувањето на клиентите во Западна Европа. Според нивните оценки, токму гасот е најкритичниот фактор, но проблемот не застанува само таму, бидејќи високите цени на гасот директно се пренесуваат и врз цената на електричната енергија.

Цената на електричната енергија исто така расте, а на европските берзи во последните денови таа се движи претежно помеѓу 180 и 220 евра за мегават-час. Експертите објаснуваат дека гасните електрани, поради високата цена на горивото што го користат, значително влијаат врз формирањето на цените на електричната енергија, поради што електричната енергија оди заедно со високите цени на гасот.

Од друга страна, цената на нафтата во моментов е околу 100 долари за барел. Договорот на земјите од Г7 за ставање дополнителни резерви на нафта и деривати на пазарот би можел делумно да го ублажи притисокот врз пазарите. Сепак, експертите се внимателни во своите проценки и нагласуваат дека таквата мерка може да помогне, но не може да ја реши кризата, бидејќи таа сè уште е присутна.

Пазарите остануваат многу напнати, како во однос на нафтата, така и особено во однос на дизелот. Договореното ослободување на околу 100 милиони тони нафта, гледано во контекст на глобалната потрошувачка, би претставувало приближно еден ден светска потрошувачка. Затоа, ефектот од оваа мерка првенствено би бил смирување на пазарот, а не решавање на структурната криза која продолжува да постои.

Во меѓувреме, Европската Унија го разгледува и одложувањето на правилата за емисија на метан при увоз на гориво. Според експертите, оваа одлука е последица на моменталната енергетска криза, бидејќи построгите правила во овој момент би можеле дополнително да го ограничат снабдувањето со гас и да ја влошат веќе напнатата ситуација на пазарот.

Севкупно, сликата пред претстојната зима е сложена и неизвесна. Високите цени на гасот и електричната енергија, ниските залихи во складиштата и напнатоста на глобалните пазари на нафта создаваат услови во кои секој дополнителен негативен фактор, како студена и сува зима или слаба хидрологија, може да предизвика сериозни последици врз снабдувањето на клиентите во Западна Европа. Експертите остануваат претпазливи и предупредуваат дека кризата не е завршена, туку дека Европа влегува во зимскиот период со значително помала сигурност отколку во вообичаените години.