Европа пробува нови степени на интеграција: Канада како придружна членка, Британија со продлабочени врски, Западен Балкан по формалниот пат
FinPortal.mk · 4.10.2026 г.
Европската унија постепено гради нешто што досега не постоеше — мрежа на различни нивоа на интеграција со држави кои не се нејзини полноправни членки. Канада е на пат кон можен нов статус на „придружна членка“, Велика Британија по Брегзит повторно ги продлабочува односите со Брисел, додека земјите од Западен Балкан продолжуваат по формалниот пат кон полноправно членство. На прв поглед станува збор за три различни процеси, но сите отвораат исто прашање: дали иднината на Европа ќе биде поделена само на членки и нечленки или ќе постои поширок круг на различни степени на интеграција? Европската комисија во септември предложи Канада да стане првата „придружна членка“ на ЕУ. Предлогот на Урсула фон дер Лајен отвори сосема нова категорија односи, бидејќи ваков статус не постои во актуелните договори на Унијата. Канада и ЕУ и досега имаат развиени односи, особено преку трговскиот договор CETA и политичкото и безбедносното партнерство. Новиот модел би требало да овозможи уште подлабока соработка во области како одбраната, енергијата, критичните суровини, вештачката интелигенција, квантните технологии и истражувањето. Но, „придружна членка“ не би значело членство во политичка смисла. Канада не би добила автоматски свој комесар во Европската комисија, пратеници во Европскиот парламент или право на глас во Советот на ЕУ. Токму затоа се отвора прашањето какви права и обврски би носел новиот статус и каде би била границата меѓу партнерство и членство. Предлогот е значаен и затоа што може да стане модел за други блиски европски партнери кои сакаат многу подлабока интеграција со Унијата, но не се дел од процесот на проширување. Велика Британија, пак, по излезот од Унијата, повторно ги продлабочува односите со Брисел. Овој процес се развива паралелно со канадскиот предлог и со формалниот пат на Западен Балкан, што говори дека Европа бара нови начини да соработува со своите соседи и партнери, надвор од класичната поделба на членки и нечленки. За разлика од Канада и Велика Британија,