Европа ја дочекува зимата со намалени резерви на гас, Северна Македонија без сопствено складиште но со уверување дека има план

Европа влегува во зимскиот период со пониски резерви на природен гас од вообичаеното, додека нестабилноста на глобалниот пазар на нафта и гас продолжува да создава ценовен притисок врз земјите членки на Европската Унија. Европската комисија, сепак, засега не предупредува на непосредна криза со снабдувањето, потврдувајќи дека складираните количества се под историските нивоа, но дека состојбата останува под контрола.

Според соопштението на Европската комисија од 25 септември, снабдувањето со гас во Европската Унија останува стабилно, и покрај тоа што резервите се под нивоата забележани во претходните години. Комисијата продолжува внимателно да ја следи состојбата, а извештајот за зимската подготвеност треба да биде објавен на 8 октомври, што ќе даде појасна слика за тоа колку Европа е подготвена за претстојните месеци.

Уште на почетокот на септември, Европската комисија оцени дека нема непосреден ризик за безбедноста на снабдувањето со гас. Како причини за ваквата оценка беа посочени поголемата диверзификација на изворите на снабдување, поголемиот капацитет за увоз на течен природен гас, како и намалената потрошувачка на гас во Европската Унија во споредба со претходните години. Тоа значи дека европската слика во моментов е повеќе приказна за зголемен ризик и неизвесност отколку за сигурна енергетска криза.

За Северна Македонија ситуацијата е специфична. Според податоците на Енергетската заедница, земјата нема подземно складиште за природен гас, што ја прави зависна од надворешни капацитети за складирање. За земјите без сопствени складишта, правилата предвидуваат обезбедување пристап до складиран гас во странство во количина еквивалентна на најмалку 15 отсто од просечната годишна потрошувачка во последните пет години. Енергетската заедница во својот извештај од јуни 2026 година наведува дека состојбата со исполнувањето на оваа обврска останува предмет на следење.

Премиерот Христијан Мицкоски уверува дека земјата моментално е во стабилна енергетска состојба, но признава дека продолжената нестабилност на глобалниот пазар ќе биде предизвик. Владата уверува дека има обезбедени количества на нафта и план за зимата, што треба да обезбеди непречено снабдување на домаќинствата и стопанството во претстојниот период.

Сепак, отсуството на сопствено складиште за гас останува структурен ризик за Северна Македонија, особено во услови кога европските резерви се под историските нивоа. Пристапот до складиран гас во странство, како што предвидуваат правилата на Енергетската заедница, бара договори со соседните земји и стабилни транспортни рути, што во услови на зголемена неизвесност на пазарот може да биде дополнителен товар.

Европската комисија, пак, останува на ставот дека нема непосреден ризик за безбедноста на снабдувањето, но извештајот за зимската подготвеност на 8 октомври ќе биде клучен документ што ќе покаже дали ваквата оценка се потврдува или ќе биде потребно дополнително внимание. За Северна Македонија, која нема сопствени резерви на гас, следењето на овие европски сигнали е од суштинско значење за навремено реагирање пред почетокот на грејната сезона.