Еурибор на највисоко ниво од јануари: Што значи тоа за граѓаните со станбени кредити

Еуриборот, клучната референтна каматна стапка за станбените кредити во Македонија, се искачи на највисоко ниво од јануари годинава, што директно ќе се одрази врз месечните рати на илјадници граѓани кои отплаќаат домување со кредит врзан за оваа стапка. Според податоците објавени на финансиските пазари, растот на еуриборот продолжува со неколку последователни недели, што значи дека следните пресметки на ануитетите ќе бидат повисоки за оние кредитокорисници чии договори содржат клаузула за променлива каматна стапка поврзана токму со еуриборот.

Еурибор претставува просечна каматна стапка по која банките во еврозоната си позајмуваат средства меѓу себе, а во македонскиот банкарски систем најчесто се користи како основа за одредување на каматата на станбените кредити. Кога еуриборот расте, растат и каматите на кредитите со променлива стапка, што автоматски значи и повисоки месечни обврски за должниците. Овој механизам е вграден во кредитните договори и банките го применуваат при секое следно пресметување на ратата, во зависност од периодот на усогласување предвиден во договорот.

Порастот на еуриборот до највисоко ниво од јануари доаѓа во период кога многу домаќинства веќе чувствуваат притисок врз буџетите поради поскапувањето на основните производи и услуги. За кредитокорисниците со станбени кредити, секој раст на референтната стапка значи дополнително оптоварување, бидејќи ратата се зголемува без можност за преговарање, освен ако не се реши за рефинансирање или премин на кредит со фиксна каматна стапка.

Од друга страна, за оние кои имаат кредити со фиксна каматна стапка, движењето на еуриборот нема директно влијание врз нивните месечни обврски во периодот на фиксирањето. Сепак, кога ќе истече периодот на фиксната стапка, новите услови повторно ќе зависат од пазарните движења, вклучително и од нивото на еуриборот во тој момент.

Финансиските аналитичари и банкарските претставници потсетуваат дека еуриборот е променлива категорија која зависи од монетарната политика на Европската централна банка и од движењата на пазарите во еврозоната. Македонија, иако не е членка на еврозоната, преку банкарскиот систем е силно поврзана со овие движења, бидејќи голем дел од кредитите се индексирани токму со еурибор. Тоа значи дека одлуките донесени во Франкфурт имаат директни последици врз џебовите на македонските граѓани.

За корисниците на станбени кредити, најважно е внимателно да ги следат условите од својот договор, особено делот што се однесува на начинот на пресметка на каматата и периодот на усогласување. Доколку договорот предвидува квартално или полугодишно усогласување, зголемувањето на ратата може да се почувствува со одредено доцнење, но тоа сепак ќе се случи. Во услови на растечки еурибор, разумно е да се разгледа можноста за рефинансирање под поповолни услови или за премин кон фиксна каматна стапка, што би обезбедило предвидливост на месечните трошоци.

Од банкарски аспект, растот на еуриборот може да влијае и врз кредитната активност, бидејќи поскапувањето на кредитите ги обесхрабрува новите задолжувања. Тоа пак може да го забави пазарот на недвижности, каде што голем дел од купувачите ја финансираат куповината преку станбен кредит. Сепак, засега нема официјални податоци за значителен пад на побарувачката, туку само за претпазливост кај потенцијалните кредитокорисници.

Она што е сигурно е дека еуриборот останува фактор што не може да се игнорира при планирањето на личните финансии. За секое домаќинство со станбен кредит, препорачливо е редовно да ја проверува состојбата на својот кредит и да биде подготвено за корекции на ратата. Највисокото ниво од јануари е јасен сигнал дека трошоците за задолжување растат, а со нив и потребата од внимателно управување со буџетот.