ЕУ воведува строги правила за „зелените“ тврдења на производите од 27 септември

Од 27 септември во Европската Унија почнуваат да се применуваат нови правила со кои значително се ограничува користењето на неосновани ознаки и тврдења дека одреден производ е „зелен“, „еколошки“, „пријателски за животната средина“ или дека има позитивно влијание врз климата. Станува збор за практична примена на Директивата на ЕУ за зајакнување на потрошувачите во зелената транзиција, чија цел е да се стави крај на таканареченото „зелено перење“ и да се обезбеди дека секое еколошко тврдење на пазарот е поткрепено со вистински докази.

Според новите правила, компаниите ќе мора да можат да ги поткрепат ваквите општи еколошки тврдења пред потрошувачите и пред надлежните органи. Ознаките за одржливост ќе можат да се користат единствено доколку се засноваат на признат сертификациски систем или доколку се воспоставени од јавен орган. Тоа значи дека самопрогласените етикети и маркетиншките изрази без соодветна заднина повеќе нема да бидат дозволени.

Европската регулатива како примери на спорни и неосновани тврдења ги наведува изразите „еко“, „зелено“, „пријателско за животната средина“, „климатски пријателско“ и „биоразградливо“. Ваквите општи тврдења ќе бидат забранети кога компанијата не може да покаже признати и релевантни докази за еколошките карактеристики на производот. Со тоа се спречува практиката производите да се претставуваат како еколошки само врз основа на маркетиншка порака, без никаква реална основа.

Новите правила се однесуваат и на тврдењата дека одреден производ е „климатски неутрален“ или дека има намалено влијание врз животната средина само затоа што компанијата ги компензира своите емисии преку купување јаглеродни кредити. Таквите тврдења повеќе нема да можат да се користат без дополнителни објаснувања и докази, со што се спречува заблудата кај потрошувачите дека производот сам по себе е еколошки, иако неговото влијание е само надоместено преку компензациски механизми.

Покрај еколошките тврдења, ЕУ воведува и правила против лажно претставување на трајноста и можноста за поправка на производите. Забрането е и прикривање информации кога софтверско ажурирање може да ја влоши функционалноста на производот, што досега беше честа практика кај одредени уреди. Со овие одредби се зајакнува заштитата на потрошувачите и се обезбедува поголема транспарентност за тоа што всушност се купува.

Земјите членки имаа рок до 27 март годинава да ги вградат правилата во националното законодавство, а нивната практична примена започнува на 27 септември 2026 година. Од истиот датум потрошувачите во ЕУ ќе почнат да ја гледаат и новата европска ознака GARAN, наменета за производители кои доброволно нудат гаранција за трајност подолга од две години и без дополнителен трошок за купувачот. Оваа ознака треба да им помогне на купувачите полесно да ги препознаат производите со подолг работен век и со поголема сигурност при купувањето.

Целта на сите овие промени е купувачите полесно да препознаат кои производи навистина исполнуваат еколошки критериуми и критериуми за трајност, а кои само се рекламираат како такви. Со воведувањето на јасни правила и на новата ознака, европскиот пазар треба да стане попретпазлив кон неоснованите маркетиншки тврдења, а компаниите кои навистина вложуваат во одржливост и трајност ќе добијат фер услови за натпревар со оние што само се претставуваат како еколошки.