ЕУ со 46 нови рударски проекти „вложува максимални напори“ да избегне трговска криза со Кина

Европската Унија ќе поддржи 46 нови стратешки проекти за забрзување на снабдувањето со критични суровини до 2030 година, изјави комесарот за индустрија Стефан Сежурне. Според него, блокот „вложува максимални напори“ за да спречи можна трговска криза со Кина. „Можеме да се соочиме со криза во наредните месеци. Може да се соочиме со трговски тензии што би можеле да предизвикаат криза во повеќе сектори. Мораме да бидеме подготвени за тоа. И се подготвуваме токму сега“, рече Сежурне.

Новите проекти опфаќаат постројки за снабдување со литиум, галиум и ретки земји, неопходни за автомобилската, одбранбената и индустријата за обновлива енергија, со трошок за финансирање од 21 милијарда евра. Тие беа објавени во момент кога ЕУ работи на тоа да избегне трговска војна со Кина, а трговскиот комесар Марош Шефчович во петокот продолжи со разговори во Пекинг насочени кон намалување на кинескиот „неодржлив“ трговски суфицит со блокот од една милијарда фунти дневно.

Сежурне нагласи дека „еден ваков проект сам по себе би можел да опфати околу 15 отсто од глобалното производство на тие оксиди“. „Рударници се отвораат, фабрики се градат, се потпишуваат финансиски договори и се создава европски синџир на вредности“, додаде тој.

Проектите се втора група иницијативи што добиваат статус на значајни по Законот за критични суровини од 2024 година, со кој Европската комисија законски се задолжува да ја намали зависноста на блокот од странски земји. Статусот не носи директни средства, но овозможува забрзано издавање дозволи и помош при мобилизирање финансии. Сепак, во индустријата во ЕУ има критики дека шемата не е доволно силна за да ги исполни целите до 2030 година: да се ископуваат 10 отсто, да се преработуваат 40 отсто и да се рециклираат 25 отсто од потребите на блокот. Францускиот рафинер на литиум „Виридијан Литиум“, кој доби статус на стратешки проект во 2025 година, влезе во судска ликвидација во март оваа година. Претходно оваа година, група од 23 од 60-те проекти означени како стратешки во 2025 година упатија писмо до Европската комисија со барање за повеќе активности за „итно отклучување на проекти, особено оние што работат кон конечна инвестициска одлука и се соочуваат со акутен притисок врз ликвидноста и непосредна опасност“.

Сежурне рече дека земјите-членки ослободиле една милијарда евра за шест од проектите, а Европската инвестициска банка обезбедила дополнителни 660 милиони евра за осум проекти. ЕУ се надева дека ќе го следи примерот на Јапонија, која зависноста од Кина за ретки земји ја намали од 90 на 60 отсто од 2011 година, кога Пекинг забрани извоз на околу 20 ентитети до Јапонија, тврдејќи дека се користат за воени цели.