Е-трговијата во Македонија достигна 950 милиони евра, но готовината сè уште е главно платежно средство

Македонскиот пазар на електронска трговија забележа рекордна вредност од 950 милиони евра во 2025 година, што претставува раст од 32 проценти во споредба со претходната година. Сепак, зад овие импресивни бројки се крие парадокс: граѓаните сè повеќе купуваат преку интернет, но домашните трговци губат дел од пазарот во корист на странските платформи, додека плаќањето во готово, неефикасната достава и недовербата во онлајн продавачите остануваат нерешени предизвици.

Според анализата на Асоцијацијата за е-трговија на Македонија (АЕТМ), заснована врз податоците на Народната банка, во 2025 година биле реализирани 28,9 милиони онлајн трансакции. Овие податоци, заедно со статистиката на Евростат и Државниот завод за статистика, покажуваат дека домашниот пазар забрзано расте, но неговите структурни слабости не се надминуваат со исто темпо. Дигитализацијата на купувањето напредува побрзо од услугите што треба да ја поддржат.

Еден од највидливите проблеми е плаќањето во готово. Иако вредноста на онлајн трансакциите достигна рекордно ниво, дел од купувачите сè уште плаќаат кеш при преземање на пратката. Оваа практика не само што го забавува процесот на купување, туку и ја ограничува можноста за развој на посигурни и поефикасни платежни системи. Наместо современа услуга што завршува со доставување на производот до домашната врата, онлајн купувањето во Македонија понекогаш завршува со телефонски повик од доставувачот и преземање на пратката пред станбената зграда.

На прв поглед, ова изгледа како мал логистички проблем. Но, зад него се отвора многу поголемо економско прашање: дали Македонија развива вистинска дигитална трговија или само нов канал за продажба во кој продолжуваат старите навики, слабата организација и ограничената заштита на потрошувачите? Неефикасната достава и недовербата во онлајн продавачите дополнително ја влошуваат состојбата, создавајќи средина во која купувачите сè уште не се чувствуваат целосно сигурни при онлајн нарачките.

Истовремено, домашните трговци губат дел од пазарот во корист на странските платформи. Иако вкупната вредност на онлајн трансакциите расте, значителен дел од таа вредност оди кон странските трговци, што дополнително ја нагласува потребата од зајакнување на домашната е-трговија и подобрување на условите за работа на македонските компании. Рекордни 950 милиони евра, но речиси половина од вредноста оди кон странските трговци, што укажува на структурна нерамнотежа во домашниот пазар.

Податоците на Народната банка, анализите на АЕТМ, како и статистиката на Евростат и Државниот завод за статистика, јасно покажуваат дека домашниот пазар забрзано расте, но дека неговите структурни слабости не се надминуваат со исто темпо. Додека бројките за раст се импресивни, прашањето останува дали Македонија може да изгради современа дигитална трговија што ќе ги задоволи потребите на потрошувачите и ќе ги задржи домашните трговци конкурентни на глобалниот пазар.