ЕК: Само 14,3 отсто од повратите на ДДВ навреме, слабости во јавните набавки и реализацијата на инвестициите

Европската комисија во својот најнов извештај за напредокот на Северна Македонија констатира сериозни слабости во неколку клучни области од јавните финансии и управувањето со инвестициите. Според наодите на ЕК, само 14,3 отсто од повратите на данокот на додадена вредност (ДДВ) се извршени во предвидениот рок, што укажува на значителни проблеми во ефикасноста на даночната администрација и во постапките за враќање на средствата на компаниите.

Извештајот на Европската комисија дополнително забележува слабости во системот на јавните набавки, каде што постапките не се спроведуваат со потребната транспарентност и ефикасност. Овие слабости, како што се наведува, влијаат врз правилното трошење на јавните средства и ја поткопуваат довербата во институциите задолжени за спроведување на набавките.

Покрај проблемите со повратот на ДДВ и јавните набавки, ЕК во својата оценка укажува и на слаба реализација на инвестициите. Капиталните инвестиции, кои се од клучно значење за економскиот раст и развој, не се спроведуваат со предвиденото темпо, што дополнително ја ограничува способноста на земјата да ги искористи расположливите ресурси за инфраструктурни и развојни проекти.

Овие наоди на Европската комисија доаѓаат во момент кога Северна Македонија продолжува со реформските процеси поврзани со европската интеграција. Оценката за состојбата со повратот на ДДВ, јавните набавки и реализацијата на инвестициите е дел од пошироката анализа на ЕК за напредокот на земјата во областа на економското управување и јавните финансии.

Според извештајот, нискиот процент на навремено извршени поврати на ДДВ од 14,3 отсто претставува директно оптоварување за бизнисите, особено за малите и средни претпријатија, кои зависат од овие средства за одржување на ликвидноста. Одложените поврати можат да го забават работењето на компаниите и да ја намалат нивната конкурентност на пазарот.

Во делот за јавните набавки, ЕК ги нотира слабостите во постапките што треба да обезбедат еднаков третман на понудувачите и оптимално користење на јавните ресурси. Недостатоците во оваа област, како што се наведува во извештајот, создаваат простор за неефикасност и можат да доведат до зголемени трошоци за јавниот сектор.

Слабата реализација на инвестициите, пак, е дополнителен показател за предизвиците со кои се соочува земјата во спроведувањето на развојните политики. Иако инвестициите се предвидени во буџетските рамки и стратешките документи, нивното фактичко спроведување заостанува зад планираното, што го ограничува позитивниот ефект врз економијата.

Оценката на Европската комисија за овие три области — повратот на ДДВ, јавните набавки и реализацијата на инвестициите — претставува сигнал за институциите да преземат конкретни мерки за подобрување на состојбата. Навременото враќање на ДДВ, транспарентните и ефикасни јавни набавки и забрзаната реализација на капиталните инвестиции се меѓу клучните предизвици што земјата треба да ги адресира во наредниот период.