ЕЦБ повторно ги зголеми каматите: кредитите остануваат скапи, инфлацијата сè уште не е победена

Европската централна банка повторно го сврте правецот во својата монетарна политика. Наместо ново намалување на каматните стапки, на кое многумина се надеваа, ЕЦБ на 10 септември ги зголеми клучните каматни стапки за 0,25 процентни поени, со што депозитната стапка се искачи на 2,50 проценти. Ова е второ зголемување годинава и јасен пресврт по периодот во кој главна тема беше колку брзо ќе се намалуваат каматите.

Причината за ваквиот потег е повторното будење на инфлацијата, пред сè поради енергијата. Повисоките цени на нафтата и гасот повторно го отворија стариот европски проблем – поскапата енергија брзо се прелева врз транспортот, производството, храната и услугите. ЕЦБ стравува дека тоа може да го продолжи инфлацискиот притисок многу подолго отколку што првично се очекуваше.

Новите прогнози покажуваат зошто централната банка станува повнимателна. ЕЦБ очекува просечната инфлација во еврозоната во 2026 година да биде околу 3 проценти, а над целните 2 проценти да остане и во 2027 година. На крајот на годинава инфлацијата може да биде и значително повисока од просекот.

Проблемот е што ЕЦБ овојпат се бори со инфлација која во голем дел доаѓа однадвор. Повисоката каматна стапка не може да произведе повеќе нафта, ниту да го поевтини гасот. Но може да ја олади побарувачката и да спречи енергетскиот шок да се претвори во поширок бран на поскапувања, повисоки плати и нови инфлациски очекувања.

За граѓаните тоа значи едноставно – кредитите може да останат скапи подолго. Новите станбени и потрошувачки кредити потешко ќе поевтинуваат, а кај дел од заемите со променливи камати притисокот врз месечните рати може повторно да се зголеми. За компаниите, повисоката цена на парите значи поскапо финансирање и помалку простор за нови инвестиции.

Од друга страна, штедачите можат да бидат меѓу ретките добитници. Повисоките камати ѝ даваат поголем простор на банкарската индустрија да понуди подобри приноси на депозитите. Скапите пари имаат влијание и врз берзите и недвижностите. Кога приносите на обврзниците и депозитите растат, дел од инвеститорите се повлекуваат од поризичните вложувања, што може да ги намали цените на акциите и да го забави пазарот на недвижности.

Потегот на ЕЦБ доаѓа во момент кога Европа само што почна да верува дека ерата на скапите пари останува зад неа. Наместо тоа, институцијата јасно порача дека битката со инфлацијата далеку од тоа дека е завршена, а насоката на монетарната политика повторно е свртена кон задржување на рестриктивни услови.