ЕЦБ повторно ги качи каматите: што значи тоа за ратите на кредитите во Македонија?

Европската централна банка по втор пат ја зголеми основната каматна стапка, овој пат за 0,25 процентни поени, со што таа достигна 2,5 проценти. Според изворот, целта на оваа одлука е да се ограничи растот на инфлацијата. Одлуката на ЕЦБ отвора две клучни прашања за домашните граѓани и стопанството: дали граѓаните ќе плаќаат повисоки рати за кредитите и дали монетарната политика кај нас дополнително ќе се затегне.

Како што се наведува, со оваа одлука се зголемува ризикот за кредитите со променлива каматна стапка врзана за ЕУРИБОР, кои и во Македонија може да добијат повисока месечна рата при следното усогласување на каматата. Тоа практично значи дека домашните кредитокорисници со варијабилна каматна стапка се изложени на директно влијание од движењата на европскиот пазар на пари.

Универзитетскиот професор Синиша Наумоски во изјавата за изворот објаснува каде ефектот најмногу ќе се осети. „Граѓаните ќе го осетат најдиректно ефектот во контекст на сите оние кредитоиматели или кредитозематели кои што имаат врзани договори со варијабилна каматна стапка, или променлива. Тоа значи дека ако ЕУРИБОР има раст, ратите во очекуваните периоди кои надоаѓаат би биле поголеми од колку што тоа е денес. Но од друга страна доколку имате поврзаност како кредитоземател со банкарска институција со фиксна камата, тоа нема да влијае врз начинот на финансиското оптеретување или зголемувањата на трошоците“, изјави Наумоски.

Според податоците наведени во изворот, шестмесечниот ЕУРИБОР во почетокот на годинава изнесувал 2,1 процент, а сега веќе достигнал 2,80 проценти. Растот на ЕУРИБОР, како што се посочува, покажува дека европскиот банкарски пазар подолго време го вградува очекувањето за повисоки камати. Тоа значи дека движењето на оваа референтна стапка не е изненадување за пазарот, туку резултат на континуирани очекувања за построга монетарна политика.

Наумоски објаснува и како оваа политика на ЕЦБ, а со тоа и на домашната монетарна власт, влијае врз формирањето на кредитната понуда кон граѓаните и стопанството. Според него, кај компаниите може да се очекува одложување на инвестициите. „Кога имате поскапо финансирање автоматски подразбира одложување на инвестиција и можеби поголема воздржаност на компаниите во периодот што доаѓа. Исто така очекувано може да биде, при вакв...“, се наведува во изјавата на Наумоски.

Од она што е познато од изворот, клучната порака за граѓаните е разликата меѓу двата типа кредити. Оние со фиксна каматна стапка не се директно погодени од растот на ЕУРИБОР, додека оние со променлива каматна стапка врзана за ЕУРИБОР може да очекуваат повисоки месечни рати при следното усогласување. Колку точно ќе пораснат ратите зависи од условите во секој поединечен договор и од моментот на усогласување на каматата.

Одлуката на ЕЦБ е второ последователно зголемување на основната каматна стапка за 0,25 процентни поени, со што таа сега изнесува 2,5 проценти. Според изворот, мотивот е ограничување на растот на инфлацијата, а ефектите се пренесуваат преку пазарот на пари врз кредитните услови, како во еврозоната, така и во земјите чии кредити се врзани за ЕУРИБОР, меѓу кои е и Македонија.

За домашните кредитокорисници, препораката што произлегува од изнесеното е јасна: сопствениците на кредити со променлива каматна стапка треба да бидат свесни дека следното усогласување на каматата може да донесе повисока месечна рата, додека оние со фиксна каматна стапка остануваат заштитени од ова конкретно движење. Кај компаниите, поскапото финансирање може да значи одложување на инвестициските планови и поголема воздржаност во периодот што доаѓа.

Останува отворено прашањето дали домашната монетарна политика дополнително ќе се затегне, како и колку брзо и колку силно растот на ЕУРИБОР ќе се пренесе врз ратите на граѓаните. Одговорот на овие прашања, според изворот, зависи од понатамошните движења на европскиот банкарски пазар и од одлуките на домашните монетарни власти.