ЕЦБ им отвора пристап до евра на централните банки надвор од еврозоната – до 50 милијарди евра по институција

Европската централна банка (ЕЦБ) го проширува механизмот за обезбедување ликвидност во евра за централните банки надвор од еврозоната, со цел да спречи финансиски потреси и да ја зајакне меѓународната улога на европската валута. Во рамките на унапредениот механизам EUREP, поединечните централни банки ќе можат да добијат ликвидност во износ до 50 милијарди евра, под утврдени услови. Ова го истакна членот на Извршниот одбор на ЕЦБ, Филип Лејн, во обраќањето на форумот „Монетарниот систем надвор од доларот“, одржан на 21 октомври 2026 година во Шангај.

Според Лејн, глобалната економија во последните години се соочува со длабоки структурни промени, предизвикани од геополитичките случувања и трансформациите во меѓународниот финансиски систем. Ваквите промени ја зголемуваат неизвесноста и ризикот од финансиски нарушувања, кои можат да се пренесат и врз пазарите во еврозоната. Токму затоа, ЕЦБ годинава одлучила да го унапреди механизмот EUREP, преку кој на централните банки надвор од еврозоната им се обезбедува пристап до евра во замена за висококвалитетни хартии од вредност деноминирани во евра.

Со измените, пристапот до механизмот во принцип ќе биде отворен за сите централни банки, освен за оние за кои постојат ограничувања поврзани со перење пари, финансирање тероризам или меѓународни санкции. Максималниот износ на ликвидност што може да го добие една централна банка е 50 милијарди евра, а рокот на поединечните трансакции ќе се движи од еден ден до една недела, со можност за продолжување. Средствата ќе се обезбедуваат по каматна стапка што се пресметува врз основа на стапката на главните операции за рефинансирање на ЕЦБ, зголемена за дополнителна маржа утврдена од Управниот совет.

Според Лејн, повеќе од 30 централни банки изразиле интерес за овој механизам во последните шест месеци, додека вклучувањето на првите странски централни банки било завршено на почетокот на октомври. По завршувањето на потребните процедури, централните банки ќе можат да го користат унапредениот механизам почнувајќи од четвртиот квартал на 2026 година.

Лејн нагласи дека меѓународните линии за ликвидност имаат важна улога во спречувањето финансиски кризи и заштитата на стабилноста, што е и основната цел на унапредениот механизам на ЕЦБ. Со тоа, централните банки надвор од еврозоната добиваат посигурен пристап до евра во услови кога глобалниот финансиски систем се менува, а ЕЦБ сака да спречи финансиските кризи да се прелеат во еврозоната.