ЕЦБ ги замрзна каматите, но Европа сè уште е далеку од победа над инфлацијата

Европската централна банка (ЕЦБ) на состанокот од 29 октомври реши да не ги менува каматните стапки, испраќајќи порака дека во услови на зголемена економска неизвесност не сака да презема избрзани потези. Депозитната каматна стапка останува на 2,50 проценти, стапката за главните операции за рефинансирање на 2,65 проценти, а каматата на маргиналното кредитирање на 2,90 проценти. Со оваа одлука ЕЦБ практично си купува време за да ги процени последиците од новиот енергетски шок, но не ветува дека каматите ќе останат на ова ниво и во наредниот период.

Сепак, според повеќе истакнати независни економисти, зад оваа одлука се крие многу посериозна дилема — како да се запре новиот инфлациски бран, а притоа да не се задуши економскиот раст, затоа што овој заемен однос е од есенцијално значење. Суштината на актуелната економска дилема на ЕЦБ е дека таа сака да ја контролира инфлацијата, но не може да го игнорира фактот дека секое дополнително поскапување на кредитите ја ослабнува економската активност, ги одложува инвестициите и го зголемува финансискиот товар врз домаќинствата и врз компаниите. Затоа одлуката тешко може да се протолкува како знак дека инфлациската опасност е надмината — напротив, зад монетарното примирје се насобираат нови ризици.

Најголемиот проблем за Франкфурт, седиштето на ЕЦБ, повторно доаѓа од енергетските пазари. Поскапувањето на нафтата и гасот, поттикнато од воените конфликти и нарушувањата во снабдувањето, создава нов инфлациски притисок врз европските економии. Податоците се загрижувачки: инфлацијата во еврозоната во септември достигна 3,8 проценти, наспроти 3,2 проценти во август. Поскапата енергија, геополитичките конфликти и сè поскапото задолжување ја туркаат Европа во период на нова неизвесност.

Ваквата состојба ја става Европа на вистинска економска раскрсница. Од една страна, ЕЦБ мора да внимава инфлацијата повторно да не излезе од контрола, а од друга страна, секој нов удар врз кредитните услови дополнително ќе ја забави економската активност и ќе ги одложи инвестициите. Привременото примирје со каматите, како што оценуваат економистите, не е победа над инфлацијата, туку само пауза во која институцијата ги мери ризиците пред да го повлече следниот потег.

Одлуката на ЕЦБ доаѓа во момент кога европските домаќинства и компании веќе чувствуваат финансиски товар од претходните поскапувања на кредитите, а новиот енергетски шок дополнително ја менува економската математика со која работи Франкфурт. Дали замрзнатите камати ќе бидат доволни за смирување на цените, или Европа ќе мора повторно да избира меѓу инфлацијата и растот, останува отворено прашање на кое одговорот ќе го дадат наредните месеци.