ЕЦБ ги крена каматите на 2,5 отсто: страв од нова инфлаторна спирала по судирите на Блискиот Исток

Европската централна банка (ЕЦБ) ги зголеми каматните стапки на 2,5 отсто, потег што дојде во момент кога ризикот од повисока инфлација во текот на следната година е зголемен поради обновувањето на судирите на Блискиот Исток. Централната банка на еврозоната ги подигна стапките од 2,25 на 2,5 отсто и предупреди дека инфлаторните притисоци се акумулираат во многу сектори на економијата, што инвеститорите го прочитаа како строг, „јастребски“ тон на извештајот.

Одлуката на ЕЦБ беше објавена во услови на силен раст на државните обврзници по ноќниот скок на цените на нафтата и гасот, предизвикан од најновите напади на САД и Иран врз бродови во Ормускиот теснец. Државниот долг на Обединетото Кралство во четвртокот достигна највисоко ниво во последните 19 години, а трошоците за задолжување во Европа нагло пораснаа откако цената на нафтата надмина 105 долари за барел, а пораснаа и цените на гасот.

Инвеститорите очекуваа ЕЦБ да ги зголеми трошоците за задолжување во еврозоната, но беа загрижени од строгиот тон на извештајот на централната банка, во кој се предупредуваше на инфлаторни притисоци што се акумулираат во многу сектори на економијата. ЕЦБ ја подигна прогнозата за економски раст за 2026 година на 0,9 отсто, од 0,8 отсто колку што изнесуваше прогнозата во јуни, и сега очекува инфлацијата годинава да изнесува просечно 3 отсто. Беше истакнато дека показателот за базична инфлација, кој ги исклучува нестабилните елементи како што се трошоците за енергија и храна, засега останува „стабилен“.

Цената на суровата нафта „Брент“ ја надмина границата од 105 долари за барел, што претставува раст од повеќе од 4 отсто во однос на претходниот ден. Пораснаа и цените на гасот во континентална Европа. Референтната цена за ЕУ – холандската велепродажна цена на гасот – за првпат од јануари 2023 година достигна 80 евра за мегават-час. Договорот за испорака во следниот месец се тргува по цена повисока за 3,4 отсто, односно 82,56 евра за мегават-час.

Централните банки стравуваат дека високите цени на горивото и енергијата ќе доведат до повисоки транспортни трошоци и поскапо греење за деловните и станбените објекти, што ќе резултира со сеопфатен раст на инфлацијата. Тоа е токму сценариото од кое ЕЦБ се обидува да се заштити со зголемувањето на каматните стапки, иако повисоките трошоци за задолжување дополнително ја оптоваруваат економијата на еврозоната која веќе се соочува со слаб раст.

Скокот на цените на енергијата доаѓа по обновувањето на судирите на Блискиот Исток, каде нападите врз бродови во Ормускиот теснец – еден од најважните светски поморски правци за транспорт на нафта – ги вознемирија пазарите и ги поттикнаа очекувањата за натамошни нарушувања во снабдувањето. Комбинацијата од поскапа енергија и повисоки каматни стапки ја става Европа пред тежок избор меѓу борбата против инфлацијата и заштитата на економската активност.