Двојни идентитети во политиката: случајот Гаши отвора прашања за одговорноста на функционерите

Случајот со претседателот на Собранието, Африм Гаши, кој истовремено се појавува и како функционер и како обичен граѓанин, повторно ја отвори дебатата за тоа дали политичарите во Македонија имаат два идентитета — еден кога ја извршуваат јавната функција и друг кога се однесуваат како приватни лица. Ова прашање стана особено актуелно откако се појавија информации дека Гаши, покрај тоа што е на чело на законодавниот дом, се води и како граѓанин во одредени административни постапки, што предизвика низа реакции во јавноста и меѓу правните експерти.

Според достапните информации, случајот не е изолиран. Повеќе функционери во минатото се соочувале со слични прашања кога станувало збор за нивното појавување во различни улоги — како носители на јавни овластувања и како приватни лица. Правните експерти потсетуваат дека македонското законодавство предвидува јасни правила за судир на интереси, но дека нивната примена во практика често останува нејасна кога станува збор за високи државни функционери. Клучното прашање е дали постоењето на два идентитета овозможува заобиколување на законските обврски или, пак, станува збор за административна формалност која не влијае на одговорноста.

Од канцеларијата на Гаши досега не е излезено со официјално соопштение по ова прашање. Сепак, реакциите во јавноста укажуваат на тоа дека граѓаните сè повеќе бараат транспарентност во работењето на функционерите, особено кога станува збор за оние кои донесуваат одлуки од највисок државен интерес. Аналитичарите оценуваат дека ваквите случаи ја поткопуваат довербата во институциите, бидејќи создаваат впечаток дека политичарите можат да избираат кога ќе дејствуваат како претставници на државата, а кога како приватни лица.

Правната рамка во Македонија предвидува обврска за пријавување на судир на интереси, но не постои единствен механизам кој би оневозможил функционер истовремено да се појавува во две различни улоги во иста постапка. Токму затоа дел од експертите сметаат дека е потребна измена на законите со цел да се заострат критериумите и да се воведе поголема контрола. Други, пак, сметаат дека проблемот не е во законодавството, туку во неговата примена и во недостатокот на политичка волја за санкционирање на прекршувањата.

Случајот со Гаши доаѓа во момент кога довербата во политичката класа е на ниско ниво, а граѓаните сè почесто ги доведуваат во прашање мотивите на оние кои ги избираат на функција. Независно од тоа дали станува збор за формален пропуст или за намерно однесување, прашањето за двојните идентитети на политичарите останува отворено и бара јасен одговор — како од институциите, така и од самите функционери. Дотогаш, јавноста ќе продолжи да го поставува истото прашање: дали некој што е претседател на Собрание може истовремено да биде третиран како обичен граѓанин кога тоа му одговара?