Двајца криптомилијардери со 72 милиони фунти ја финансираат „Риформ ОК“ — дали британската демократија е на продажба?

Додека 72 милиони фунти донации пристигнуваат на сметката на „Риформ ОК“, британскиот политички простор се соочува со прашање што одекнува далеку пошироко од една партија: дали двајца богати поединци можат да купат влијание врз тоа кој ја води земјата? Според пишувањето на „Гардијан“, оваа сума донации е најголемата во британската политичка историја, а доаѓа од двајца криптомилијардери — Бен Дело, кој некогаш развивал системи за тргување со висока фреквенција за „ЏејПиМорган“, и Кристофер Харборн, со седиште во Тајланд, кој претходно на Фараж му подарил 5 милиони фунти пред изборите и обезбедил две третини од финансирањето на „Риформ“.

Контрастот е впечатлив. Најџел Фараж, лидерот на „Риформ ОК“, во пресрет на британскиот референдум за излез од ЕУ пред една деценија изјавил дека референдумот е „народот против естаблишментот“ и дека тоа се „вкоренети интереси, богатите, големиот бизнис“. Пред само две години тој ја нападнал „нечесната алијанса на големиот бизнис, големите банки и големата влада“. Во 2014 година, во дебата со тогашниот лидер на либералдемократите, Ник Клег, Фараж тврдел дека го претставува „трговскиот, претприемничкиот крај на општеството“, додека неговиот противник ги претставува „големите банки, големата влада и големиот бизнис“.

Според изворот, „Риформ“ тврди дека нејзините добротвори не бараат „ништо“ за возврат за своите колосални донации. Сепак, двајцата бизнисмени кои штотуку ги уплатија најголемите донации во британската политичка историја, според текстот, сигурно ќе бидат задоволни од плановите на „Риформ“ за намалување на даноците на крипто-средствата и воспоставување „биткоин резерва“.

Изворот потсетува дека британската демократија отсекогаш имала сериозни недостатоци — партиите и политичарите отсекогаш примале големи донации од економската елита, која не дава пари без да очекува возврат. Постојат и моќни лобисти, „ротирачки врати“ низ кои политичарите и државните службеници преминуваат во приватниот сектор, како и весници во сопственост на богати магнати. Но, според авторот, најновите донации ја подигнуваат корупцијата на демократијата на сосема ново ниво.

Двете донации во еден викенд, наведува изворот, сега го надминуваат вкупниот износ што сите политички партии го потрошиле на последните општи избори. Тие изнесуваат околу 14 пати повеќе од вкупното трошење на партијата на Фараж на тие избори, кога таа освоила повеќе од 4 милиони гласови, или еден од секои седум гласови. Со овие средства партијата може да плати стотици вработени со полно работно време, да изгради локални политички центри и значително да ја прошири својата инфраструктура за анкети и истражувања. Клучно е што може да вложи огромни суми во дигитално рекламирање, прилагодено на интересите на поединечни гласачи.

Изворот наведува и дека сите докази укажуваат оти парите носат гласови. Неодамнешно рецензирано истражување ги испитало сите британски општи избори меѓу 1857 и 2017 година и открило силна врска меѓу релативното трошење на кампањата и освоените гласови. Богатите донатори, заклучува текстот, навистина ги опсипуваат политичките партии со пари со причина — а донациите на „Риформ“ само ја потцртуваат тезата дека демократијата е на продажба.