Државниот завод за ревизија откри сериозни системски слабости во работењето на Државниот пазарен инспекторат во 2024 година

Државниот завод за ревизија изрази неповолно мислење за реалноста и објективноста на финансиските извештаи на Државниот пазарен инспекторат за 2024 година, како и мислење со резерва за усогласеноста со законската регулатива, упатствата и воспоставените политики. Ревизијата, која опфати финансиски извештаи и усогласеност, констатираше состојби, неправилности и неусогласености во работењето на институцијата, чие значење беше оценето како доволно сериозно за да се изрази неповолно мислење.

Според податоците од ревизијата, Државниот пазарен инспекторат во 2024 година реализирал вкупно 28.263 инспекциски надзори. Од нив, 21.108 биле редовни надзори, 5.106 вонредни, а 2.049 контролни надзори. Овие надзори ги спроведувале 148 инспектори, што претставува само 47 отсто од вкупно 313 систематизирани работни места предвидени за инспектори. Ревизијата оценува дека недоволниот број инспектори, заедно со тенденцијата на нивно намалување, влијае врз можноста за исполнување на планираните контролни активности и законските надлежности на институцијата, кои произлегуваат од големиот број законски и подзаконски акти.

Како дополнителен проблем, ревизијата утврдила дека пет одделенија во Државниот пазарен инспекторат немаат раководител, што упатува на потребата од екипирање на раководните работни места. Исто така, утврдени се и состојби при распоредувањето на административни службеници на работни места инспектори. Во периодот од јануари до октомври 2024 година биле донесени 19 решенија за распоредување, без притоа да бидат обезбедени средства во буџетот на Државниот пазарен инспекторат и без распоредувањата да бидат планирани во Годишниот план за вработување за 2024 година. Во декември 2024 година, 17 од овие решенија биле поништени, а вработените биле вратени на претходните работни места.

Ревизијата откри и значителни слабости во информатичката инфраструктура на институцијата. Регистрите и информацискиот систем за управување со инспекцискиот надзор сè уште не се воспоставени, а апликацијата Е-инспектор не е ставена во целосна употреба. Државниот пазарен инспекторат не располага со единствена и целосна електронска база на податоци со вградена методологија за проценка на ризик, што дополнително го отежнува планирањето на инспекциските активности врз основа на ризик, како и следењето и управувањето со реализацијата на инспекциските надзори.

Покрај тоа, утврдено е дека евиденцијата на создадените и обезбедените документи во текот на инспекциската контрола е нецелосна. Ревизијата констатирала и дека не се врши соодветно следење на промените во законите и ажурирање на листите за проверка, што дополнително ја отежнува работата на инспекторите на терен.

Како посебна системска слабост е истакнато работењето на Одделението за инспекциски надзор за безбедност на производи. Од предвидените 14 работни места во ова одделение, заклучно со 31 декември 2024 година биле пополнети само пет. Овој податок дополнително ја потврдува оценката на ревизијата дека институцијата се соочува со сериозен недостиг од кадар, што директно влијае на нејзината способност да ги извршува законските надлежности во областа на заштитата на потрошувачите и безбедноста на производите.

Ревизијата на Државниот завод за ревизија за 2024 година покажува дека Државниот пазарен инспекторат се соочува со повеќеслојни предизвици кои се движат од недоволен број инспектори и раководен кадар, преку неусогласености во распоредувањето на вработените, до недоволно развиена информатичка поддршка и нецелосна документација. Овие системски слабости, како што е оценето во ревизијата, имаат директно влијание врз способноста на институцијата да ги спроведува планираните контролни активности и да ги исполнува своите законски обврски кон граѓаните и стопанските субјекти.